Sáng 26/7, tại trụ sở Hội Nhà văn Hà Nội (số 19 Hàng Buồm, Hà Nội) đã diễn ra Hội thảo sách “Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông” của Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai. Hội thảo đã diễn ra trong không khí trang trọng, thu hút đông đảo các vị PGS.TS, các nhà nghiên cứu văn hóa lịch sử, các nhà văn, nhà thơ, nhà báo và những người yêu mến lịch sử đến tham dự.
Cuốn sách Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông của Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai ra đời nhân kỷ niệm 800 năm ngày vương triều Trần thành lập (1225-2025), đây là cuốn sách được nghiên cứu, thu thập, trình bày, làm rõ thân thế, cuộc đời và sự nghiệp của các vị danh tướng dưới thời nhà Trần, đặc biệt là các vị tướng có công lớn trong ba lần chiến thắng Nguyên – Mông, đội quân xâm lược hùng mạnh và hung hãn, đưa nhà Trần trở thành một triều đại rực rỡ nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta.
Tác giả cuốn sách: Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (mặc quân phục) nhận hoa chúc mừng.
Cuốn sách Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông đã góp phần hệ thống hóa một cách sinh động và chính xác những thông tin về các nhân vật lịch sử nổi bật của nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông – giai đoạn được xem là đỉnh cao của tinh thần dân tộc và nghệ thuật quân sự Việt Nam. Bằng việc sử dụng lối viết vừa kể chuyện sinh động vừa dẫn chứng từ các nguồn sử liệu chính thống như Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử Thông giám cương mục… Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai đã tái hiện rõ nét hình ảnh những vị tướng tài ba lỗi lạc, đó là: Quốc công tiết chế – Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, tên tuổi ông gắn liền với chiến công ba lần đánh bại giặc Nguyên – Mông – chiến thắng đã đưa ông trở thành một trong những nhà quân sự kiệt xuất trong lịch sử thế giới; Thống quốc Thái sư Trần Thủ Độ – người sáng lập và trực tiếp lãnh đạo công cuộc xây dựng, bảo vệ đất nước những năm đầu thời kỳ nhà Trần, ông đóng vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ nhất vào năm 1258; Danh tướng Trần Quang Khải – nhà quân sư, nhà ngoại giao, nhà thơ lớn của dân tộc đã chỉ huy trận đánh tan quân Nguyên – Mông ở Chương Dương và Thăng Long, khôi phục kinh thành vào cuối tháng 5 năm 1285, được sử sách đánh giá “là chiến công to nhất lúc bấy giờ”; Danh tướng toàn tài, nhà ngoại giao lỗi lạc Trần Nhật Duật, người chỉ huy quân đội nhà Trần đánh tan đội quân của Toa Đô ở cửa Hàm Tử năm 1285; Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư, người đã lập công lớn trong chiến thắng Vân Đồn cuối năm 1287; Hổ tướng đánh đâu thắng đó Phạm Ngũ Lão, vị tướng đã cùng Trần Quang Khải tiến đánh Chương Dương, Hàm Tử, đập tan đội binh thuyền lớn của giặc, tiêu diệt quân Nguyên chiếm đóng Thăng Long trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ hai; Hoài văn hầu Trần Quốc Toản – Danh tướng thiếu niên phá cường địch, báo hoàng ân; Dũng tướng Lê Phụ Trần – tên tuổi ông gắn liền với trận đánh “Bình Lệ Nguyên” trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên lần thứ nhất.
Tác giả cuốn sách: Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (bìa trái) nhận hoa chúc mừng.
Cuốn sách Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông không chỉ là tư liệu quý giá để tìm hiểu về các anh hùng dân tộc, mà còn giúp khơi gợi tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và ý chí vượt khó trong thời đại hôm nay. Nhà văn Phùng Văn Khai đã vận dụng ngòi bút văn chương kết hợp với góc nhìn sử học, tạo nên một tác phẩm hấp dẫn, dễ tiếp cận nhưng vẫn bảo đảm tính chuẩn xác của tư liệu. Những chiến công lẫy lừng của các danh tướng đời Trần không chỉ là chuyện của quá khứ mà còn là tấm gương soi rọi cho thế hệ hôm nay. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên vươn mình, đứng trước nhiều thử thách, những giá trị đạo đức như trung nghĩa, kiên cường, trí tuệ và lòng tự tôn dân tộc mà tác phẩm khơi dậy chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững.
Nhà phê bình Hoàng Liên Sơn phát biểu tại Hội thảo sách “Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông”.
Tác phẩm cũng có giá trị giáo dục rất cao đối với thế hệ trẻ, những trụ cột tương lai của đất nước và đang trong quá trình hình thành lý tưởng sống. Thông qua hành trạng, chí khí và sự nghiệp của các danh tướng, người trẻ sẽ nhận ra rằng tình yêu Tổ quốc không chỉ là cảm xúc nhất thời, mà còn là trách nhiệm cụ thể được thể hiện qua từng hành động nhỏ trong học tập, lao động, cống hiến, gìn giữ và bảo vệ đất nước.
Phát biểu tại Hội thảo, Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai chia sẻ: “Trong xã hội hiện đại, đặc biệt đất nước đang bước vào kỷ nguyên vươn mình, việc trở về với cội nguồn, với những tấm gương anh dùng dân tộc là hết sức cần thiết. Cuốn sách sẽ có ý nghĩa lớn trong việc khơi dậy hào khí Đông A, bản sắc văn hóa đặc biệt của dân tộc ta. Tôi viết cuốn sách này với tất cả lòng ngưỡng mộ và biết ơn đối với các bậc tiền nhân. Đó là những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh cho đất nước trong những giai đoạn lịch sử vô cùng khó khăn. Tôi mong tác phẩm này sẽ góp phần nhỏ bé trong việc lan tỏa tình yêu sử Việt, đặc biệt trong giới trẻ.”
Quang cảnh buổi Hội thảo.
Tại Hội thảo, nhiều tham luận đã được trình bày, xoay quanh giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục của cuốn sách mạng lại.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Sơn với các tham luận: Danh nhân văn hóa lịch sử Trần Thủ Độ trong hệ hình văn hóa xưa và nay; Trần Quốc Toản – Tấm gương thiếu niên anh dũng của dân tộc Đại Việt đã phần nào làm rõ nét về thân thế, cuộc đời và sự nghiệp của hai nhân vật lịch sử này. Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Sơn cũng chia sẻ chúng ta cần có có nhìn khách quan, đa chiều hơn về công và tội của các nhân vật lịch sử, để từ đó có những hành động biết ơn với tiền nhân một cách hợp lý và đúng đắn nhất.
Nhà nghiên cữu Vũ Bình Lục với tham luận Câu chuyện về các nhân vật lịch sử vẫn còn nhiều khúc mắc đã nhận định: Các bộ sử sách mà chúng ta vẫn gọi là chính sử cũng chỉ là dựa trên sử sách thời xưa, biên chép lại, tác giả kết hợp với việc tìm kiếm sách vở truyền trong dân gian, kể cả những câu chuyện trong nhân gian đều được tập hợp lại, biên soạn lại trên những cơ sở cứ liệu. Những cứ liệu như những câu chuyện truyền trong dân gian không thể nói là chính sử được, độ tin cậy đến đâu là một câu chuyện khác và trong đó có những lời bàn của tác giả có cái đúng nhưng cũng có nhiều cái sai và thậm chí có những cái mang ý đồ của người chỉ đạo làm sách, của người đứng đầu. Sự thực như thế nào vẫn là một câu chuyện mà nhiều người nghi ngờ, đưa ra giả thuyết nhưng cũng chưa đủ chứng cứ để minh giải được cho tỏ tường. Các sử quan có thể chép theo cái mà người ta nhìn thấy, còn những cái người ta không nhìn thấy làm sao mà chép được. Đến nay, câu chuyện về các nhân vật lịch sử vẫn còn nhiều khúc mắc, rất cần những người nghiên cứu lịch sử tìm hiểu sâu hơn, không nên phụ thuộc vào một văn bản chính thống nào!
Tác giả cuốn sách: Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (bìa trái) nhận hoa chúc mừng.
Nhà thơ Bùi Thanh Hà với tham luận Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông – một cuốn sách ý nghĩa đã có những chia sẻ về cuốn sách này không chỉ giúp độc giả hiểu thêm về danh nhân, lịch sử, văn hoá dân tộc mà còn truyền thêm tình yêu nước, niềm tự hào về truyền thống anh hùng, bất khuất của dân tộc Việt Nam và nhắc mọi thế hệ cháu con kế thừa truyền thống cao đẹp đó, “uống nước nhớ nguồn”. Cuốn sách cũng nhắc nhở giới sáng tạo văn học nghệ thuật quan tâm hơn nữa đến đề tài lịch sử, có thêm nhiều tác phẩm, làm sống dậy những giá trị văn hoá trong đời sống hôm nay, học hỏi các quốc gia văn minh, biến văn hoá thành sức mạnh mềm, góp phần phát triển kinh tế – xã hội.
Đặc biệt, cuốn sách cũng có những bài viết, bài chia sẻ của các bạn trẻ lứa tuổi 2k như nhà nghiên cứu trẻ Thái Hải Đăng – là tác giả của Lời bạt cuốn sách đã có những chia sẻ về cảm xúc khi viết Lời bạt cho cuốn sách xuất phát từ việc cảm thấy bản thân đã không duy trì được tinh thần cao quý sẵn có của tiền nhân, xa rời gốc gác nguồn cội, để một khi ngoái đầu nhìn lại trở nên xa lạ với chính mình, xa lạ với chính nơi chốn mình sinh ra, xa lạ với giá trị ông bà mình trao truyền. Do vậy việc tìm tòi và viết nên quyển sách này cũng vì mong mỏi bản thân được gần gũi hơn với truyền thống ông cha. Gần gũi hơn để tự hào, để biết rõ tông ti cội rễ, để hiểu rõ đời sống mảnh đất máu xương mình đang sinh sống, để nhận thức được giá trị nơi mình.
Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (bìa trái) tặng sách cho nhà văn, nhà nghiên cứu Nguyễn Thị Thiện.
Với tư cách đại diện cho giới trẻ, nhà nghiên cứu Thái Hải Đăng mong rằng cuốn sách này sẽ được các đọc giả đón đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ, đọc để thấy rằng một dân tộc hùng cường là dân tộc có một sản nghiệp vĩ đại trong quá khứ, và sản nghiệp ấy phải luôn được truyền thừa và giàu có hơn qua các thế hệ.
Cuộc Hội thảo còn có rất nhiều ý kiến đóng góp, những chia sẻ vô cùng tâm huyết, thuyết phục, các vị đại biểu, các nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ, bạn đọc tham dự đều mong muốn cuốn sách Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông sẽ được giới thiệu tới bạn đọc như một sự kết tinh giữa lịch sử, văn chương và lòng tự hào dân tộc. Hội thảo ra mắt sách không chỉ là hoạt động văn hóa ý nghĩa, mà còn là diễn đàn để tiếp nối, truyền lửa cho các thế hệ hôm nay và mai sau về một thời kỳ hào hùng của cha ông.
Kết thúc Hội Thảo, GS Trần Đăng Suyền đã có những chia sẻ, đúc kết có chiều sâu về cuốn sách Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông của nhà văn Phùng Văn Khai: “Phùng Văn Khai đã bỏ rất nhiều tâm huyết, công sức và thời gian vào cuốn sách này. Tôi rất ấn tượng với Lời nói đầu của cuốn sách của tác giả là “Vương triều trần – con người và Tổ quốc”, tôi đánh giá đây là một bài rất hay. Phùng Văn Khai đã thực hiện được ý đồ của mình thông qua cuốn sách này và có thể nói là thành công. Tôi thấy rằng cuốn sách gợi ra nhiều vấn đề lắm, mỗi một nhân vật lịch sử như thế thì có thể có nhiều cách nhìn, đánh giá, nhưng mà cách đánh giá của Phùng Văn Khai, theo tôi tức là rất hay, ở đây anh muốn hư cấu gì thì hư cấu nhưng mà không thể làm ngược, không thể đi trái được những vấn đề tinh thần cơ bản của những nhân vật lịch sử, hư cấu sáng tạo chỉ bổ sung thêm, làm phong phú thêm, sâu sắc thêm lịch sử.”
Tác giả cuốn sách: Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (bìa trái) tặng sách.
Cuốn sách Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông không chỉ dừng lại ở việc khái quát, làm rõ tên tuổi các vị danh tướng, mà ở đó còn nhấn mạnh những bài học lớn mà triều đại nhà Trần đã để lại, có thể áp dụng trong mọi thời đại, mọi hoàn cảnh. Thứ nhất là trong cách tuyển chọn và sử dụng nhân tài một cách công bằng, không chỉ chú trọng đến gia cảnh, xuất thân, người có đức, có tài ắt sẽ được trọng dụng. Thứ hai là phải biết chăm lo cho dân, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của nhân dân, dân giàu thì nước mới mạnh. Vào năm 1284, khi 50 vạn quân Nguyên – Mông lăm le chiếm đánh Đại Việt, nhà Trần vẫn tổ chức hội nghị Diên Hồng, cuộc trưng cầu dân ý đầu tiên trong sử Việt, nhằm đánh thức sức dân, dùng sức dân làm gốc rễ, nhờ đó mà thắng giặc. Thứ ba là tinh thần đoàn kết, thống nhất, vua tôi đồng lòng chống giặc ngoại xâm. Đó chính là sức mạnh của “hào khí Đông A” với ba lần đánh bại quân xâm lược hung hãn của nhà Trần. Thứ tư là phải công tội phân minh, cân nhắc giữa công và tội với lợi ích của quốc gia dân tộc, đừng để đánh mất tài năng, lắm tài thì nhiều tật, nếu được nên xem xét bỏ qua hoặc xử nhẹ tội hơn.
Cuốn sách Danh tướng triều Trần trong ba lần đại thắng Nguyên – Mông Không chỉ là một công trình có giá trị về mặt tư liệu mà còn là một cuốn sách có chiều sâu văn hóa, những bài học từ lịch sử có ý nghĩa với hiện tại và tương lai của đất nước.
