Chính ủy Đặng Tính – [Bài 2]: Với đường Trường Sơn huyền thoại

Nhắc đến Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh huyền thoại, bên cạnh tên tuổi Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên – vị Tư lệnh tài danh gắn với những giai thoại đã trở thành câu chuyện kể thuộc lòng không chỉ với bộ đội Trường Sơn mà còn đối với thế hệ trẻ hôm nay; chúng ta không thể không nhắc đến Chính ủy Đặng Tính, một con người đặc biệt xuất sắc. Thật thương tiếc khi ông sớm hi sinh ngay tại tuyến đường Trường Sơn ngày 3 tháng 4 năm 1973 tại Pắc Soòng – Nam Lào trong chuyến đi công tác. Cả Trường Sơn lặng đi trước mất mát này. Người đau đớn nhất chính là vị Tư lệnh Đồng Sĩ Nguyên. Tư lệnh gạt nước mắt nói phải lập tức tìm mọi cách đưa thi hài Chính ủy ra Hà Nội còn ông vẫn chỉ đạo bộ đội Trường Sơn nắm chắc tay súng lập công.

Năm 1971, trước tình hình tuyến đường Trường Sơn rất cần một vị Chính ủy dày dặn kinh nghiệm, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên khi ra Hà Nội làm việc với Quân ủy Trung ương, Thượng tướng Song Hào – Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị trực tiếp nói với vị Tư lệnh Trường Sơn rằng: “Trong các Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, các Chính ủy quân khu, quân chủng, anh muốn xin ai thì Quân ủy sẽ quyết cho người đó”. Vốn từng biết tới Đặng Tính từ thời chống Pháp, Tư lệnh Đồng Sĩ Nguyên xin Đặng Tính. Ngày 24 tháng 10 năm 1971, Đặng Tính chính thức nhận nhiệm vụ Chính ủy Bộ Tư lệnh Trường Sơn.

Vào chiến trường, vẫn với bản tính sôi nổi, sâu sắc, tầm nhìn chiến lược và hết sức cụ thể trong từng công việc, Chính ủy bộ đội Trường Sơn Đặng Tính đã thổi luồng gió mạnh mẽ trong toàn bộ hệ thống các binh trạm Đông – Tây hai ngả Trường Sơn. Các chiến trường, mặt trận trọng điểm, Chính ủy Đặng Tính đều sớm có mặt trực tiếp tham gia chỉ huy bộ đội. Từ những nơi ác liệt như thế đã cho người Chính ủy thêm thực tiễn để cùng tập thể lãnh đạo đưa ra những quyết định kịp thời nhất, đúng đắn nhất. Các đơn vị cao xạ, pháo binh, phòng không, công binh, thông tin, hậu cần, quân y, xăng dầu,… bộ đội đều rất quý mến Chính ủy Đặng Tính, luôn coi người Chính ủy thân thiết của mình như người ruột thịt.

Trong hồi ức của mình, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên – nguyên Tư lệnh bộ đội Trường Sơn khẳng định: “Anh Đặng Tính với tư thế đĩnh đạc của một cán bộ lãnh đạo chỉ huy tự tin, lạc quan hiếm có. Anh là một cán bộ quân sự, chính trị song toàn, xuất sắc. Tuy thời gian anh sống và chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn ngắn, nhưng công lao của anh đóng góp cho tuyến đường rất có giá trị”.

Chính ủy Bộ Tư lệnh Trường sơn Đặng Tính (bên trái) và Tướng Hoàng Văn Thái tại Sở chỉ huy Đoàn 471 Bộ tư lệnh Trường Sơn năm 1973. (Ảnh tư liệu).

Đối với mỗi người chiến sĩ Trường Sơn, Đặng Tính luôn là người vô cùng gần gũi. Ở đâu bom đạn ác liệt, ở đó có nụ cười đặc trưng của Chính ủy ngay bên cạnh hố bom. Tại Ba Lòng – Quảng Trị, tháng 3 năm 1972, khi đợt bom B52 rải thảm vừa dứt, bộ đội Công binh ào xuống sửa đường đã thấy Chính ủy Đặng Tính ở đó rồi. Chính ủy cởi quần dài buộc lên cổ, hòa vào đội hình chiến sĩ Công binh vác đá lấp hố bom. Chính ủy như người anh, người chị, người bạn thân thiết của bộ đội Trường Sơn. Ông cắt tóc cho thương binh, lợp lán cùng chiến sĩ, nói chuyện thời sự như một báo cáo viên và đọc thơ, làm thơ như một nhà thơ đích thực. “Binh chủng đặc biệt – Binh chủng văn nghệ sĩ” Trường Sơn huyền thoại có công rất lớn của Chính ủy Đặng Tính. Chính ông chủ trương đưa các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ, điêu khắc, nhạc sĩ, văn công, tuyên văn, với các tác phẩm văn học nghệ thuật sáng tác tại chỗ, biểu diễn tại chỗ, trực tiếp cổ vũ, động viên tinh thần quyết chiến quyết thắng cho cán bộ chiến sĩ, góp phần hun đúc và xây dựng phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Trường Sơn – Bộ đội cụ Hồ. Trường Sơn cũng là chiến trường có nhiều bài hát nổi tiếng nhất, nhiều trường ca ca ngợi nhất, nhiều tiểu thuyết viết về chiến tranh nhất. Chính sự xum xuê của các loại hình văn học nghệ thuật khắc họa cuộc chiến đấu vẻ vang của bộ đội Trường Sơn đã cho thấy sự tất thắng của đoàn quân chính nghĩa. Đội ngũ từ Trường Sơn sinh ra có Phạm Tiến Duật, Lê Lựu, Lê Minh Khuê, Khuất Quang Thụy, Phạm Hoa, Nguyễn Duy, Trần Nhương, Nguyễn Thụy Kha, Quang Chuyền, Trọng Khoát (văn, thơ), Hoàng Đình Tài, Đức Dụ, Bùi Quang Ánh… (họa sĩ), Hoàng Kim Đáng, Vương Hồng… (nhiếp ảnh). Một số lớn tác giả vào Trương Sơn và đã cho ra đời nhiều tác phẩm như Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Thị Như Trang, Nguyễn Khải, Xuân Sách, Phạm Ngọc Cảnh, Ngô Văn Phú… các nhạc sĩ có Huy Du, Huy Thục, Vũ Trọng Hối, Trọng Loan, Tân Huyền, Hoàng Hiệp, Trần Chung, Nguyên Nhung… Nhiều tác phẩm về Trường Sơn đến bây giờ vẫn được người đọc yêu mến. Ở Trường Sơn ngày đó máu vẫn luôn đổ nhưng lời ca, tiếng hát, văn thơ luôn được ngân lên. Người Việt Nam ta là thế. Máu đỏ thắm mà hoa càng đỏ thắm đến tận cùng. Tiếng bom dẫu gầm vang đến mấy vẫn không thể giết được những câu thơ ở Trường Sơn. Chính sự cân bằng ấy, từ thẳm sâu cách nghĩ của vị Chính ủy đã góp phần để Bộ đội Trường Sơn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Có thể nói chính họ đã làm nên diện mạo văn học nghệ thuật chống Mỹ. Văn nghệ sĩ Trường Sơn đến hôm nay đội ngũ vẫn điệp trùng như những ngày còn bom đạn trong những cánh rừng. Ký ức của hàng chục vạn bộ đội, dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong từ những tác phẩm văn học nghệ thuật ra đời ở Trường Sơn, phục vụ người chiến sĩ và nhân dân cả nước, mãi đồng hành với chúng ta trong cuộc sống hôm nay có công không nhỏ của vị Chính ủy tài danh.

Chính ủy Đặng Tính cắt tóc cho một chiến sỹ lái xe trong khi không biết ông là người Chính ủy kính mến mà lâu nay bộ đội hay truyền tụng.

Trong suốt thời gian chiến đấu anh dũng của bộ đội Trường Sơn trên tuyến đường mang tên Bác, bộ đội ta đã phải đối mặt với mọi thủ đoạn, mọi phương tiện và vũ khí tối tân nhất của đế quốc Mỹ. Chúng đã thực hiện 733.000 trận oanh kích bằng đủ loại máy bay trong đó cả B52; trút xuống Trường Sơn 4 triệu tấn bom đạn các loại trong đó có hàng chục vạn lít chất độc da cam – đi ô xin. Nói thế để thấy sự khốc liệt và hi sinh vô bờ bến của bộ đội và nhân dân ở Trường Sơn. Để đưa được một cân hàng, một khẩu súng vào chi viện cho miền Nam, chúng ta đều phải trả giá bằng xương máu. Bộ đội Trường Sơn trong đó có rất nhiều thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến đã chiến đấu kiên cường, giành giật từng thước đường với lời thề Máu có thể đổ nhưng đường không thể tắc; Còn người còn xe, còn hàng; Tận tình với đồng chí, tận nghĩa với chiến trường; Coi dây như ruột, coi cột như xương. Bộ đội Trường Sơn đã làm nên hệ thống giao thông huyền thoại gồm 5 trục dọc, 21 trục ngang với hơn 17 nghìn km đường cơ giới, vận chuyển hơn 1,8 triệu tấn vũ khí, đạn dược, lương thực, thực phẩm chi viện cho các hướng chiến trường. Chỉ nhìn vào những con số đó đã thấy toát lên tài trí và mưu lược của vị Bộ Tư lệnh bộ đội Trường Sơn trong đó có phần công sức của Chính ủy Đặng Tính.

Chính ủy Đặng Tính (người cầm gậy) triển khai kế hoạch tác chiến.

Từ những đóng góp xuất sắc của ông, năm 2015, Chính ủy Đặng Tính đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhớ về ông, Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn – Phó Chủ tịch thường trực Hội truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh Việt Nam trầm tư nói: “Chính ủy Đặng Tính giản dị mà sâu sắc lắm. Ông luôn là người xuống từng trọng điểm, nơi nào khó khăn nhất ông đều có mặt. Ở mặt trận Quảng Bình, tôi đã nhiều lần trực tiếp đi ca nô cùng với thủ trưởng, khảo sát các tuyến đường sông. Khi ấy, ở khu vực Hồng Thủy là khu vực đồng trũng có dòng sông Kiến Giang chảy qua mùa nước ngập mênh mông, ca nô đi thường mắc cạn khiến địch phát hiện bắn phá thương vong lớn. Chính ủy Đặng Tính nói bằng mọi cách phải thông suốt đường Hồng Thủy và bằng kinh nghiệm dân gian của bà con vùng ven biển ông đã cho cắm vè để khắc phục. Mọi việc nhiều người vẫn nhớ. Hội Truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh hôm nay phải là tấm gương sáng trong mọi việc góp phần vào xây đắp cuộc sống no ấm hơn, bền vững hơn trong xã hội. Người chiến sĩ Trường Sơn trước tiên và trước hết phải là người lính Cụ Hồ, phải là một công dân có ích của xã hội đang từng ngày đổi mới.

Chính ủy Đặng Tính đọc thơ trước cán bộ, chiến sỹ Quân chủng Phòng không-Không quân.

Tôi lặng đi trước suy nghĩ của vị tướng như được tâm truyền từ Chính ủy Đặng Tính thân thương từ những ngày ở chiến trường.

Trước tấm hình đen trắng của Đặng Tính, trong đêm khuya, tôi thấy lòng mình tĩnh lặng đến vô cùng.

Đại tướng Nguyễn Chí Thanh thăm Quân chủng Phòng không-Không quân.Ảnh từ trái sang: Chính ủy Đặng Tính, Phó Chính ủy Nguyễn Xuân Mậu; Tư lệnh Phùng Thế Tài; Đại tướng Nguyễn Chí Thanh.

Tôi đặt tấm ảnh, rời bàn viết, bình lặng bước đi ven bãi sông Hồng vừa lắng nghe tiếng cây cỏ, đất trời nơi mảnh đất đã nuôi dưỡng tâm hồn mình đã bao năm. Trong tiếng đất thì thầm, như vọng lại những nụ cười, ánh mắt của các liệt sĩ hi sinh trong đó có ông – Chính ủy Đặng Tính. Chẳng có vẻ đẹp nào hơn sự hi sinh lớn lao vì đất nước. Đêm càng tĩnh mịch, tôi nghe như có những tiếng thì thầm của các thế hệ đi trước dặn dò những tin yêu và kinh nghiệm sống ở đời. Lời dặn dò vừa thân thương gần gũi, vừa bát ngát mênh mông.

Nhà văn Phùng Văn Khai

—————-

Chính ủy Đặng Tính – [Bài 1]: Từ người đội trưởng tuyên truyền vũ trang đến Chính ủy Quân chủng Phòng không-Không quân

     

---

---

     

---

---