Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng.
Dành hẳn buổi chiều nghỉ cuối tuần, sau khi kết thúc một học phần tại trung tâm đào tạo quốc tế thuộc Bộ ngoại giao Mỹ ở Thủ đô Washington DC. Như đã hẹn, vợ chồng Tuấn Anh – những người bạn Mỹ gốc Việt đến đón mời chúng tôi ăn trưa và trải nghiệm du thuyền trên sông Potomắc. Nhưng trước hết, chúng tôi đã tranh thủ ghé thăm một địa điểm, mà với chúng tôi nó vô cùng ý nghĩa đó là: Nơi mà ngày 02/11/1965, một người Mỹ có tên Morrison đã dẫn đứa con gái nhỏ của mình Emily ra bờ sông, ngay bên cạnh Lầu Năm Góc (Trụ sở Bộ Quốc phòng Mỹ), ông đã tự thiêu để phản đối cuộc chiến phi nghĩa của Mỹ ở Việt Nam. Sự kiện gây chấn động nước mỹ lúc đó, ở Việt Nam ngay sau đó ít ngày bào Nhân Dân ngày 8/11 đã đăng bài thơ có tựa đề “Emily, con ơi” của nhà thơ Tố Hữu, bài thơ đã gây xúc động bao con tim người Việt. Bác Hồ đã chia buồn với và Morrison và mời gia đình bà sang thăm Việt Nam, 34 năm sau chuyến thăm Việt Nam của bà và gia đình đã được thực hiện. Mấy chúng tôi cũng đọc những vần thơ: “Emily, con đi cùng cha sau khôn lớn con thuộc đường khỏi lạc đi đâu tim cha?”. Buổi trưa muộn chúng tôi cùng thưởng thức hải sản tại một nhà hàng nổi bên bờ sông, cùng trò chuyện và chờ cho buổi chiều xế bóng, mới là thời gian cho phép du thuyền hoạt động.
Hơn một giờ trên du thuyền nhỏ lướt nhanh, ngắm nhìn cảnh đẹp thơ mộng hai bên dòng Potomác; những cây cầu nổi tiếng nối hai bờ, những công trình khách sạn, nhà hàng, trung tâm thương mại, cả khách sạn Waterge nổi tiếng; Lầu Năm Góc…Vợ chồng Tuấn Anh đưa chúng tôi đến thẳng một khu chợ có tên Eden, chỉ đúng 15 phút trên xe khu trung tâm thương mại nổi tiếng của người Việt đã hiện ra trước mắt chúng tôi. Ấn tượng đầu tiên với chúng tôi. Đó là một cổng chào lớn vào khu chợ, hai con sư tử đá hai bên, khu vực chính có lầu chuông đồng hồ, có kiến trúc như chợ Bến Thành ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng (bìa trái).
Vợ chồng Tuấn cho biết: Là khu vực có hàng 100 ngàn người Việt sinh sống. Vì thế từ năm 1985 những người Việt như luật sư Gioan Nguyễn, một trong những người thành lập công ty, đã đứng ra thuê lại một trung tâm mua bán của người Mỹ bị bỏ phế nhiều năm, để làm khu thương mại cho người Việt thuê và lấy tên Eden- là tên của một khu buôn bán nổi tiếng cũ ở Sài Gòn để bà con dễ nhớ. Khu chợ được thành lập từ năm 1985 của thế kỷ trước, chợ Eden tọa lạc tại số 6763, trên đại lộ Wilson, thuộc thành phố Falls Church, tiểu bang Virginia. Trở thành một trung tâm thương mại, văn hóa của người Việt khu vực Thủ đô Washington DC, bang Virginia và Maryland. Chợ mở cửa quanh năm từ 9h sáng đến 20h tối. Lúc đầu nơi đây chỉ có 20 gian hàng. Sau nhiều lần xây dựng, cải tạo mở rộng, đến nay Eden có diện tích 19.000m2, có hơn 120 gian hàng, cơ sở thương mại dịch vụ lớn nhỏ đủ loại như: tiệm vàng, quần áo, đồ điện tử, mỹ phẩm, văn hóa phẩm, quán café, tiệm cơm, phở, làm đẹp, dịch vụ ngân hàng, tài chính, du lịch…Đặc biệt nơi đây còn có hai siêu thị lớn hàng gia dụng, nông sản thực phẩm với đủ các loại trái cây điều thú vị là có rất nhiều loại trái cây Việt Nam.
Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng tại chợ EDEN.
Chúng tôi ghé thăm quan hầu như tất cả các gian hàng ở đây, gặp gỡ trò chuyện với nhiều các chủ tiệm phần lớn là người các tỉnh miền Trung, miền Nam định cư ở đấy nhiều năm cho biết: “Nhìn chung người Việt ở đây có thu nhập ổn định, đảm bảo cuộc sống, điện thoại thông minh và xe hơi là hai thứ không thể thiếu của những người kinh doanh. Cũng có lúc làm ăn thuận lợi, cũng có lúc rất khó khăn vì phải cạnh tranh quyết liệt khi ngày càng có nhiều siêu thị, trung tâm thương mại mới, rồi khủng khoảng kinh tế toàn cầu cũng tác động tiêu cực… đặc biệt đại dịch Covid-19”. Tuy nhiên, với lợi thế đa số là những mặt hàng, sản phẩm truyền thống phong phú của người Việt thì vẫn luôn được ưa chuộng. Nhất là các loại nông sản thực phẩm, ẩm thực quê hương thì luôn đắt khách”. Chúng tôi cũng bị thu hút bởi những tiệm bánh cuốn nóng, bánh xèo, bún bò giò heo, hủ tiếu, phở với những hương vị Việt tỏa hương thơm quyến rũ, nhất là sau nhiều ngày xa nhà. Các tiệm này luôn đông khách ra vào tấp nập. Được biết nhất là mỗi dịp cuối tuần các bãi đỗ xe của Eden đều chật cứng người ra kẻ vào, tập trung nhiều ở hơn 100 quán ăn, tiệm café. Đặc biệt, những chiếc bánh giò nóng hổi và bánh dày dẻo thơm của ông chủ quê gốc Hải Dương thường hết veo trong vòng vài giờ đầu, một số tiệm phở, tiệm hủ tiếu, bánh cuốn gia truyền bánh tôm Hồ Tây của những chủ tiệm Hà Nội, Nam Định, khách thường ngồi kín chỗ người bán, người mua luôn nhộn nhịp. Ngoài ra còn có cả những người Việt đến chỉ để gặp lại hương vị quê hương, uống cà phê, giao lưu bạn bè, nghe nhạc, đọc báo, thư dãn…sau một tuần làm việc vất vả. Cuộc sống của người việt tại đây khá suôn sẻ. Có thể nói, ở dây cái gì cũng có, thực phẩm, đồ ăn uống…. Kể cả chúng ta muốn ăn tiết canh, lòng lợn, mắm tôm, kèm gia vị, rau ngổ, húng lìu đều có ở chợ, hay nếu chúng ta muốn có đĩa rau muống luộc, bát canh rau muống vắt chanh đều có. Thậm chí ta có thể đến tận vườn để hái rau sạch non nhất, những lúc trái mùa vẫn có thể có rau lang xào.
Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng (bìa trái) và bạn người Mỹ gốc Việt trong chợ EDEN.
Mặc dù Mỹ là quốc gia nhập khẩu hải sản lớn nhất thế giới, nhưng nước Mỹ có bờ biển dài hàng vạn Km cả hai bờ Đông – Tây. Hải sản ở vùng biển Mỹ phong phú, nhiều chủng loại và giá cả cũng rất phù hợp. Cua ghe, tôm hùm từ 3-5 kg rất sẵn. Tuy vậy những năm gần đây Eden cũng phải đối diện với những cạnh tranh khốc liệt, bởi chỉ trong bán kính 5-7 phút chạy xe đã có thêm những chợ của người Hàn Quốc, chợ người Nhật, chợ Trung Quốc cùng nhất nhiều những chợ của người Mỹ. Hàng hóa cũng rất phong phú, giá cả cũng rất phù hợp, hơn thế nữa lại còn có cả hàng Việt bày bán.
Tết cổ truyền của dân tộc là dịp quan trọng nhất để người Việt khắp nơi trên thế giới bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên, nguồn cội, ở bên những người thân yêu trong gia đình. Nhìn lại kết quả đạt được trong năm qua, chuẩn bị cho một năm mới với những khởi đầu tốt đẹp.
Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng (bìa trái) và bạn người Mỹ tại bến du thuyền trên sông Potomac.
Tuy không thể so sánh với hoạt động đón tết tại quê nhà, nhưng có lẽ hơn hẳn những người Việt ở các quốc gia khác. Người Việt ở Mỹ đón tết trong không khí vô cùng nhộn nhịp ngay từ những ngày đầu của tháng Chạp, không khí chào đón năm mới, xuân mới đang về biểu lộ rõ nhất tại các khu chợ của người Việt. Trong đó khu chợ Eden là một trong những biểu lộ rõ nét văn hóa đón tết cổ truyền của người Việt ở hải ngoại.
Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng lái du thuyền trên sông Potomac.
Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng tại bến du thuyền trên sông Potomac.
Bà con cho biết Eden không chỉ là khu vực chợ thương mại, mà còn là nơi sinh hoạt văn hóa truyền thống của người Việt khu vực thủ đô nước Mỹ. Hàng năm vào các dịp lễ tết, nhất là dịp tết cổ truyền của dân tộc, cảnh mua bán ở chợ luôn nhộn nhịp tấp nập không khí sắm Tết, người Việt ở đây luôn giữ nét văn hóa truyền thống mỗi khi đón Tết cổ truyền của dân tộc. Bắt đầu là chợ hoa, cây cảnh đủ các loại tràn ngập sắc màu của Đào, Mai, Cúc Vạn thọ, những chậu Quất trĩu quả, rồi cờ hoa đèn lồng và các loại tranh ảnh, câu đối, thư pháp, bao lì xì, bánh mứt kẹo, bánh chưng, bánh tẻ nhộp nhịp như ở quê nhà. Từ ngày 23 Tháng Chạp không khí sắm Tết thêm rộn ràng của các gia đình chuẩn bị cho mâm ngũ quả, bánh chưng, bánh dầy dâng lên ông bà tổ tiên, phong tục cúng ông Táo về trời, thả cá chép vẫn được phần lớn các gia đình ở đây duy trì. Các mặt hàng phục vụ Tết cũng vô cùng phong phú, nem giò, chả bánh trưng, thịt heo, các loại cùng đủ loại trái cây rồi các loại hoa tươi, hàng ngàn loại hoa đủ kiểu khoe sắc. Bên cạnh đó những ngày đón tết ở đây còn tổ chức các hoạt động như múa lân, biểu diễn nghệ thuật với sự tham gia của nhiều ca sĩ hải ngoại nổi tiếng, trình diễn áo dài, ngâm thơ, triển lãm tranh ảnh về quê hương. Rồi thi đốt pháo, đấu vật, kéo co, những trò chơi dân gian có thưởng thu hút sự tham gia của hàng ngàn kiều bào với các hoạt động văn hóa truyền thống kéo dài trong 3 ngày Tết… Tết Trung thu cũng được tổ chức ngày càng phong phú hấp dẫn các em nhỏ, hoạt động vui văn nghệ, tổ chức phá cỗ, rước đèn lồng, phát bánh trung thu cho các cháu. Rồi từ năm 2010 ở đây còn tổ chức thi thần tượng âm nhạc, thi hoa hậu Eden mà giải thưởng cho những người đẹp xuất sắc là những suất học bổng có giá trị. Dịp gần tết nhiều nhóm hội đoàn của người Việt thường tổ chức gặp mặt, tổng kết liên hoan tất niên, tổ chức các chuyến du xuân sau tết, đi lễ chùa cầu may, thăm hỏi người thân, bạn bè, đi đu lịch…
Một góc các quầy hàng trong chợ EDEN.
Rời Eden sau khi đã thăm hầu hết các gian hàng, thưởng thức nhiều món ăn quê hương tại đây cảm nhận và mường tượng về không khí đón tết của người Việt ở đây. Vợ chồng Tuấn Anh còn mua nhiều đồ hải sản, những con tôm cua nặng đến cả 1-2kg, các loại trái cây…Một bữa tối cuối tuần thật vui vẻ đầm ấm tại nhà vợ chồng bạn, còn có thêm những người bạn Mỹ gốc Việt khác. Chúng tôi cùng nâng ly chúc cho các bạn, cùng những người Việt nơi xa xứ luôn mạnh khỏe, làm ăn phát đạt và chuẩn bị đón một năm mới thật an lành, hạnh phúc và có những hoạt động hướng về quê hương đất nước./.
————-
* Nguyên Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Phú Thọ
