Không chỉ gây ấn tượng bởi thế đá độc đáo, Hòn Trống Mái ở Thanh Hóa còn gắn với truyền thuyết về tình yêu và lòng chung thủy, được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Giữa quần thể di tích lịch sử và danh thắng núi Trường Lệ (phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa), Hòn Trống Mái nổi bật với ba khối đá lớn xếp chồng lên nhau trong thế cân bằng tự nhiên.
Trong đó, hai khối đá phía trên đứng đối diện nhau trên một bệ đá lớn. Khối đá lớn hơn có phần đỉnh nhô cao, gợi hình một con gà trống, còn khối đá nhỏ hơn có dáng thanh thoát, gợi liên tưởng đến con gà mái nép mình bên bạn đời. Từ sự liên tưởng ấy, người dân địa phương từ lâu đã gọi thắng cảnh này là Hòn Trống Mái.
Hòn Trống Mái trên dãy núi Trường Lệ. (Ảnh: Vietnamnet).
Tên gọi Hòn Trống Mái không chỉ bắt nguồn từ hình dáng độc đáo của hai khối đá mà còn gắn với nhiều truyền thuyết về tình yêu son sắt và nghĩa vợ chồng thủy chung, được lưu truyền từ đời này sang đời khác.
Một truyền thuyết kể rằng thuở xưa Sầm Sơn là vùng đất ven biển thanh bình. Bỗng một ngày, nước biển dâng cao nhấn chìm xóm làng. Có một đôi vợ chồng nghèo may mắn thoát nạn nhờ bám vào cây gạo mọc trên núi.
Sau khi nước rút, khắp nơi chỉ còn những đầm lầy mặn. Một hôm, thấy chim diều hâu lượn quanh đỉnh núi, người chồng tin rằng nơi đó có thể có thức ăn nên gắng sức leo lên tìm kiếm.
Chờ mãi không thấy chồng trở về, người vợ linh cảm điều chẳng lành, lần theo dấu chân lên núi. Đến nơi, chị chỉ còn thấy chồng đã qua đời. Quá đau đớn, người vợ gục xuống bên thi thể chồng và trút hơi thở cuối cùng.
Cảm động trước tình nghĩa thủy chung của đôi vợ chồng, thần tiên hóa họ thành đôi chim để mãi quấn quýt bên nhau. Đến ngày phải theo tiên về trời, đôi chim lưu luyến quê hương nên xin được ở lại. Thần tiên chấp thuận, nhưng họ phải hóa thành đá. Từ đó, hai khối đá mang hình dáng gà trống và gà mái đứng kề bên nhau, trở thành biểu tượng của tình yêu bền chặt.
Hòn Trống Mái khi về đêm. (Ảnh: Nhân Dân).
Một truyền thuyết khác cũng được người dân địa phương lưu truyền từ lâu đời.
Theo câu chuyện này, thuở xưa ở làng Trường Lệ có một chàng ngư dân khỏe mạnh, hiền lành. Trong một lần biển nổi bão, chàng cứu một cô gái bị sóng cuốn dạt vào bờ. Từ cuộc gặp gỡ định mệnh ấy, hai người yêu nhau rồi nên duyên vợ chồng, sống bình dị dưới chân núi.
Ít ai biết rằng, người con gái ấy vốn là một tiên nữ bị Ngọc Hoàng đày xuống trần gian sau một lần phạm lỗi nhỏ. Đến ngày hết hạn đi đày, Ngọc Hoàng sai chư thần xuống đón nàng trở về trời. Không nỡ rời người chồng mà mình hết lòng yêu thương, nàng tha thiết xin được ở lại. Chư thần động lòng nhưng không dám trái lệnh, đành trở về bẩm báo.
Ngọc Hoàng nổi giận, sai thiên lôi xuống bắt tiên nữ về trời. Khi thiên lôi giáng trần giữa sấm chớp dữ dội, nơi đôi vợ chồng từng sinh sống chỉ còn hai khối đá lớn đứng kề nhau, một gợi hình gà trống, một gợi hình gà mái, cùng hướng ra biển. Người dân tin rằng đó chính là hóa thân của đôi vợ chồng, mãi mãi ở bên nhau, trở thành biểu tượng của lòng chung thủy và tình yêu vĩnh cửu.
Bên cạnh những truyền thuyết dân gian, Hòn Trống Mái còn xuất hiện trong các tư liệu từ đầu thế kỷ XX. Trong những tấm bưu thiếp cổ, thắng cảnh này hiện lên giữa vùng núi đá còn khá hoang sơ, chưa được phủ xanh như ngày nay.
Những năm đầu thế kỷ XX, khu vực Hòn Trống Mái khá hoang sơ. (Ảnh: Văn hóa đời sống).
Không chỉ mang vẻ đẹp độc đáo do thiên nhiên kiến tạo, Hòn Trống Mái còn là một phần của Cụm di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng núi Trường Lệ, được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích danh thắng cấp quốc gia từ năm 1962.
Mỗi mùa du lịch, phường Sầm Sơn đều tổ chức Lễ hội Tình yêu – Hòn Trống Mái nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa của danh thắng, lan tỏa thông điệp về tình yêu, lòng chung thủy và hạnh phúc gia đình, đồng thời quảng bá hình ảnh du lịch Sầm Sơn.
Diệu Hân
