Vai trò của Phùng Hạp Khanh trong công cuộc giành độc lập của vua Phùng Hưng – Tác giả: Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai

Tướng quân Phùng Hạp Khanh là cháu đời thứ sáu của Phùng Trí Cái. Theo các nguồn sử liệu đã được khẳng định, ông là thân phụ của ba anh em nhà Phùng Hưng, Phùng Hải, Phùng Dĩnh. Chính sử chép: “Khoảng năm 722 Nhâm Tuất đời Đường Khai Nguyên, Người đứng lên chiêu mộ nghĩa quân tham gia cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan (Mai Hắc Đế)”. Sau đó về quê Đường Lâm trí sĩ chăm chú việc điền viên, mở mang thái ấp và trở nên giàu có. Trong nhà nuôi nô tì có đến hàng nghìn người”.

Trung tướng Phùng Khắc Đăng (bìa phải) và Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai.

Theo tư liệu dân gian còn truyền tụng: Thời bấy giờ ở ấp Đường Lâm đồi gò là những rừng cây rậm rạp, hổ, beo, voi, gấu, lợn rừng… rất nhiều. Thậm chí có cả yêu quái đêm đêm ra rình dọa dân lành, bắt lợn gà, phá hoại sự bình yên của xóm làng. Người người đều sợ hãi, có người lo ốm chết. Phùng Hạp Khanh lăm lăm thanh kiếm trong tay, núp ở nơi khuất chờ yêu quái đi qua, yêu quái bay vút như gió bão. Phùng Hạp Khanh nhanh như tia chớp, lao tới băm tan thây yêu quái, trừ họa cho dân làng.

Toàn dân ấp cổ Đường Lâm ai cũng sung sướng, không còn sợ hãi vì luôn có cụ Phùng chở che. Người là điểm tựa tinh thần cho dân làng Đường Lâm và vùng lân cận. Khi thác về trời, người là điểm tựa tâm linh cho nhân dân quanh vùng.

Từ những nguồn tư liệu về Phùng Hạp Khanh, ít ỏi và phần nhiều được truyền tụng trải các đời trong dân gian nên những gì ta biết về ông là không nhiều. Nhưng có thể khẳng định, công cuộc đánh đuổi giặc xâm lược nhà Đường, giành độc lập dân tộc của đức vua Phùng Hưng chắc chắn vai trò của Phùng Hạp Khanh, người cha đẻ, người từng là tướng tâm phúc của Mai Hắc Đế, một hiền sĩ uyên thâm là hết sức quan trọng.

Chúng ta cũng đã biết, giai đoạn chuẩn bị khởi nghĩa của Phùng Hưng là khá dài. Sự chờ đợi thời cơ chín muồi, hưng dân, mở đất, tích trữ lương thảo, nhân tài vật lực, đặc biệt là ý chí quyết tâm của người đứng đầu là tối quan trọng, quyết định sự thắng lợi cuối cùng của cuộc khởi nghĩa.

Thời gian ấy, hẳn nhiên vai trò của Phùng Hạp Khanh phải như một thủ lĩnh tối cao của công cuộc chuẩn bị cho việc khởi nghĩa và Phùng Hưng chắc chắn đã có được những nền tảng vững vàng nhất, đường đi nước bước lâu dài cho cuộc khởi nghĩa khi người cha, vị thủ lĩnh của Đường Lâm Phùng Hạp Khanh mất do tuổi tác.

Ý chí và nghị lực của ông, khát vọng của nhân dân Đường Lâm, nhân dân An Nam đã được con trai Phùng Hạp Khanh tức Phùng Hưng và các hiền sĩ thể hiện một cách xuất sắc mà đỉnh cao là công cuộc đánh đuổi giặc nhà Đường, giành lại độc lập dân tộc, chủ quyền cho đất nước.

Bối cảnh lịch sử lúc ấy là điều Phùng Hạp Khanh chắc chắn rất quan tâm để ông có đầy đủ cơ sở chuẩn bị ý chí và vật chất cho công cuộc khởi nghĩa của con trai cũng như các thuộc hạ tin cậy.

Thời gian ấy rơi vào khoảng vào năm Thiên Bảo thứ năm nhà Đường, việc triều chính đã cực thịnh được nhiều năm. Trong triều, quan lại sa hoa không bút nào tả xiết. Kể từ khi Đường Huyền Tông có được Dương Quý Phi chỉ đêm ngày lo chơi bời hưởng lạc. Phàm những việc Quý Phi thưa thốt, không một việc gì Hoàng đế Đại Đường không đáp ứng. Trong dân gian bắt đầu có những đồn đại về sự sủng ái quá mức của vị hoàng đế đã từng lấy lại giang sơn cho họ Lý từ khi Võ Tắc Thiên băng hà và đưa đất nước đến cực thịnh trong suốt khoảng thời gian mấy chục năm. Vương triều Đại Đường tuy bề ngoài hào nhoáng sa hoa nhưng thực tế bên trong đã tiềm ẩn mối họa đổ gãy trong sớm tối. Đã thế, các đại thần lại luôn đố kỵ, ganh ghét lẫn nhau. Cục diện triều đình lúc ấy, tể tướng Dương Quốc Trung cậy mình là anh họ của Dương Quý Phi đã tác oai tác phúc, làm mưa làm gió, không từ một thủ đoạn nào để thâu tóm quyền lực, bưng bít hoàng đế.

Dương Quốc Trung ngày một lộng hành, có việc họ Dương không thèm bẩm lên hoàng đế mà tự ý xử lý. Nhân khi có biểu báo của Tiết độ sứ các vùng phiên trấn về việc dân tình nổi loạn, giặc cướp nhũng nhiễu, đặc biệt là phương Nam, dân cậy ở xa triều đình đã cùng nhau tụ tập, kết bè kết đảng tình hình không còn kiểm soát được nữa.

Trong các vùng phiên trấn, thì vùng An Nam (trước đó được gọi là Giao Châu) đã nhiều năm liền gần như không còn liên lạc gì với triều đình Đại Đường. Cả một vùng rộng lớn núi non hiểm trở, rừng rậm thú nhiều, ruộng nương kế tiếp, sản vật dồi dào. Các châu, động, sách, mường xứ An Nam đang được các thổ hào, châu mục người bản xứ theo nhau đứng lên làm chủ, tự đặt ra những chế tài riêng trước sự bất lực của những Đô hộ sứ hèn nhát và lũ lính từ triều đình sang chỉ quen hưởng lạc.

Phùng Hạp Khanh, nguyên Châu mục ở Hoan Châu, người nổi danh từ cuộc nổi dậy của ông vua đen Mai Thúc Loan gây chấn động một thời sau thời gian dài âm thầm cùng gia nhân gia thần về quê cũ Đường Lâm, cùng thổ hào địa phương chú mục công việc khẩn hoang, mở đất, khai sông, trồng trọt đã khiến cả xứ Đường Lâm ngày càng trù mật. Nhà nhà thóc lúa, ngô sắn chặt bồ. Trâu bò, ngựa voi vô số. Trong gian nhà lớn của họ Phùng không lúc nào vắng môn khách. Khách từ thập phương kéo đến học nghề nông tang, săn bắt và bàn bạc thời cuộc hết sức sôi nổi.

Phùng Hạp Khanh vốn dòng dõi Phùng Trí Cái, đầu lĩnh Châu mục châu Đường Lâm, người từng được vời vào đại điện nhà Đường đời Đường Vũ Đức (618 – 626) dự yến tiệc. Hoàng đế nhà Đường biết rõ tài năng của họ Phùng đã định dùng mưu mời ở lại triều đình làm quan nhưng ông đã khéo léo xin về. Kể từ ấy, dòng họ Phùng đời đời làm chủ châu Đường Lâm, mở đất nuôi dân ngày một thanh thế. Việc ấy đã nhiều lần vang đến phủ Đô hộ sứ nhưng quan quân cũng chưa biết phải làm gì đồng thời cũng không dám tâu về triều đình vì sợ trách phạt.

Họ Phùng lập nghiệp đã mấy trăm năm. Đã bao nhiêu đời nối nghiệp tổ tông, gia tộc họ Phùng chưa làm điều gì thất đức, thất tín với thần với người vùng Đường Lâm. Kể từ khi Mai Thiếu Đế trúng tên hi sinh ở dưới chân thành Vạn An, sự nghiệp giành quyền tự chủ cho nước nhà của họ Mai vẹn được có 5 năm rồi bỗng dưng đổ gãy. Đã gần hai mươi năm, tuy là đã lui về nơi quê mạc vui với điền viên nơi đất tổ cha ông nhưng chắc chắn chưa một ngày nào Phùng Hạp Khanh quên được nỗi nhục bị quân gian tà kia kìm kẹp. Phùng Hạp Khanh luôn muốn có một ngày quật khởi đuổi quân giặc về nước, vỗ về dân chúng an hưởng thái bình.

Bằng trí tuệ và sự mẫn cảm của mình, ông đã đoán biết những diễn biến chính trị của nhà Đường. Ông nhận định, cũng chỉ mươi năm nữa, nước chúng ắt sẽ rơi vào cảnh nồi da xáo thịt, loạn lạc điêu linh. Khi ấy chắc là trời sẽ lại tựa cho vùng đất phương Nam. Từ những nhìn nhận ấy, Phùng Hạp Khanh đã kíp bắt tay vào việc chuẩn bị nhân tài vật lực, đúc rèn ý chí và đặc biệt là chuẩn bị cho lớp hậu bối tài năng khí phách để mưu đại sự.

Ông đã cùng nhân dân Đường Lâm và các vùng phụ cận chuyên tâm việc mở rộng nề lối làm ăn, tìm kiếm nhân tài, chuẩn bị lực lượng, mở lò rèn khí giới, mở các lò võ, lò vật theo truyền thống của dân trong vùng. Ông cũng chủ trương che mờ mắt địch bằng cách lựa chọn sản vật tiến cống về Tống Bình. Giả ngô giả ngọng. Giả câm giả điếc một thời gian dài.  Đó cũng là một trong những tiền đề, nền tảng để sau này các con ông, các bộ tướng của ông có nhiều điều kiện thuận lợi trong các cuộc khởi nghĩa.

Bám sát những diễn biến chính trị của nhà Đường, trại chủ Phùng Hạp Khanh cùng các con và thuộc hạ đêm ngày chuyên tâm vào việc hưng dân, mở đất. Dân đinh các vùng lân cận, người ở các sách, động, làng, mường xa xôi hàng trăm dặm kéo đến học nghề, xin tá túc. Có những nơi xa nghe tiếng, cả làng, cả xóm kéo đến Đường trại. Trại chủ Phùng Hạp Khanh cùng với thuộc hạ ân cần tiếp đón, cấp trâu ngựa giống, lúa giống, nhường đất đai, không kể là người cũ người mới, đêm ngày siêng năng việc trồng cấy, chăm sóc gia súc, khai thông ngòi rãnh, liên tiếp mở những làng mới về phía thượng du sông Tích và vùng hạ bạn. Phùng Hạp Khanh đã cho kén những đinh tráng khỏe mạnh trong vùng, lập đội gia binh ước đến ngót nghìn người, tạo những đội dân binh tiên phong trong việc khẩn hoang, mở đất, lập làng trại liên tiếp nối nhau đến hàng trăm dặm.

Việc lớn là giành lại độc lập chắc chắn ông luôn tính đến và chờ đợi thời cơ. Phùng Hạp Khanh đã sớm rút ra những bài học xương máu đặc biệt là việc động viên sức dân để tính kế lâu dài. Việc động viên dân chúng các vùng Hoan, Diễn, Ái… cũng sớm được Phùng Hạp Khanh tính đến. Có thể khẳng định, đây là một chủ trương hết sức đúng đắn thể hiện bản lĩnh và tầm nhìn rộng lớn của Phùng Hạp Khanh.

Do có đường hướng đúng đắn, kiên định, biết tổ chức những việc làm nhỏ nhất có lợi cho dân, dưỡng sức dân, vun đắp và khơi dậy khát vọng giành độc lập dân tộc của nhân dân, Phùng Hạp Khanh đã âm thầm chuẩn bị mọi mặt cho cuộc khởi nghĩa của Phùng Hưng sau này. Có thể nói, vai trò của Phùng Hạp Khanh trong khởi nghĩa giành lại độc lập dân tộc của Phùng Hưng là hết sức quan trọng, góp phần quyết định sự thành công của cuộc khởi nghĩa.

P.V.K

     

---

---

     

---

---