Mỗi năm một lần, thị trấn nhỏ Ōamaru ở New Zealand lại biến thành một ‘vũ trụ song song’ kì lạ, nơi các quý tộc thời Victoria, thuyền trưởng tàu bay và những nhà phát minh tương lai cùng xuất hiện trên phố. Lễ hội Steampunk thường niên không chỉ thu hút hàng nghìn du khách mà còn biến địa danh yên bình này thành một trong những điểm đến văn hóa độc đáo nhất thế giới.
Khu Steampunk HQ tại thị trấn Ōamaru, New Zealand. Ảnh: Andy King50/Wikimedia Commons.
Từ thị trấn ven biển thành “thủ đô Steampunk”
Với dân số chỉ khoảng 14.000 người ở Đảo Nam New Zealand, Ōamaru vốn được biết đến là một thị trấn cảng yên bình. Tuy nhiên, mỗi dịp cuối tháng 5 và đầu tháng 6, nơi đây lại khoác lên mình diện mạo hoàn toàn khác khi hàng nghìn người từ khắp New Zealand và nhiều quốc gia đổ về tham dự Steampunk NZ Festival.
Điều đặc biệt là Ōamaru sở hữu một khu phố Victoria được bảo tồn gần như nguyên vẹn từ thế kỷ XIX. Những tòa nhà đá cổ, con phố lát đá và kiến trúc cảng biển lịch sử tạo nên bối cảnh hoàn hảo cho một thế giới tưởng tượng nơi lịch sử và tương lai giao thoa. Chính lợi thế hiếm có này đã giúp Ōamaru được nhiều người gọi là “thủ đô Steampunk của thế giới”.
Nơi năm 1886 gặp thế kỷ XXI
Steampunk là dòng văn hóa pha trộn giữa thẩm mĩ thời Victoria với trí tưởng tượng khoa học viễn tưởng. Nếu thế giới vẫn vận hành bằng hơi nước thay vì điện tử hiện đại, tương lai sẽ trông như thế nào? Đó chính là câu hỏi mà cộng đồng Steampunk cố gắng trả lời bằng những bộ trang phục, cỗ máy và câu chuyện của riêng mình.
Tại lễ hội, du khách dễ dàng bắt gặp những nhân vật mang tên gọi kỳ lạ như “Lady Sarsaparilla Ovabyte” hay “Captain Bob McSpoon”, xuất hiện với kính bảo hộ bằng đồng, áo khoác quý tộc, súng tia sáng tự chế hay các thiết bị hơi nước gắn trên lưng. Nhiều người dành hàng tháng, thậm chí nhiều năm để tự may trang phục, chế tác phụ kiện từ vật liệu tái chế và xây dựng nhân vật riêng cho mình.
Điểm hấp dẫn của Steampunk nằm ở chỗ gần như không có giới hạn cho trí tưởng tượng. Một thuyền trưởng tàu bay, một nữ hoàng chưa từng tồn tại hay một nhà phát minh đến từ tương lai đều có thể cùng xuất hiện trên một con phố mà không hề lạc lõng.
Những cuộc thi “khó tin” chỉ có ở Ōamaru
Nếu các lễ hội thông thường có đua xe hay thi thể thao, Steampunk NZ Festival lại nổi tiếng với những hoạt động kỳ quặc như đua ấm trà, đấu kiếm bằng ô, thi nhúng bánh quy vào trà hay trình diễn các cỗ máy tưởng tượng.
Chương trình năm 2026 mang chủ đề “Frontiers of Steam” (Biên giới của hơi nước), kéo dài từ ngày 28.5 đến 1.6 với hàng chục hoạt động như trình diễn thời trang steampunk, chợ sáng tạo, tiệc dạ hội, triển lãm nghệ thuật, đua tàu bay mô hình và các cuộc thi hóa thân.
Điều đáng chú ý là lễ hội không chỉ dành cho những người đam mê văn hóa Steampunk. Nhiều du khách đến đơn giản vì tò mò, nhưng rồi bị cuốn hút bởi bầu không khí cởi mở, sáng tạo và đầy chất nghệ thuật mà thị trấn nhỏ này tạo ra.
Khi sự khác biệt trở thành tài sản văn hóa
Trong bối cảnh nhiều địa phương trên thế giới cạnh tranh bằng các công trình hiện đại hay lễ hội quy mô lớn, Ōamaru lại chọn một con đường khác: biến sự kỳ quặc thành bản sắc.
Từ một thị trấn từng chủ yếu được xem là điểm dừng chân giữa các thành phố lớn của New Zealand, Ōamaru đã xây dựng thành công hình ảnh điểm đến văn hóa độc đáo nhờ lễ hội Steampunk và khu phố Victoria lịch sử.
Hơn một thập kỷ qua, sự kiện này không ngừng phát triển và hiện được xem là một trong những lễ hội Steampunk nổi tiếng nhất thế giới, đồng thời là sự kiện lớn nhất thuộc loại hình này ở Nam bán cầu.
Giữa thời đại trí tuệ nhân tạo và công nghệ số, hàng nghìn người vẫn tìm đến Ōamaru để sống vài ngày trong một thế giới nơi hơi nước chưa bao giờ biến mất. Có lẽ chính sự đối lập ấy đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho lễ hội kỳ lạ này.
TUẤN ĐÔNG
