Nghiên cứu và giảng dạy văn học đề tài lịch sử dân tộc, sự động tâm, động não của các nhà quản lý? – Tác giả: Nhà văn Phùng Văn Khai

Những năm gần đây, vấn đề Nghiên cứu và giảng dạy văn học về đề tài lịch sử dân tộc đang ngày càng trở nên bức thiết với đời sống xã hội nói chung và chuyên ngành Khoa học xã hội và nhân văn nói riêng nhằm góp phần bồi dưỡng kiến thức lịch sử một cách có hệ thống từ lăng kính văn học, tác phẩm văn học viết về lịch sử dân tộc. Một năm học mới lại đến, chúng ta cần nhìn thẳng vào sự thật và có trách nhiệm đặt ra, giải quyết vấn đề này. Càng để lâu, chúng ta không chỉ có lỗi với tiền nhân mà còn để thế hệ trẻ rơi vào tình trạng thiếu hiểu biết về lịch sử dân tộc, nguy cơ mất gốc càng hiện hữu.

Từ thực tiễn cuộc sống, từ thống kê xã hội học, chúng ta đang thấy rõ một điều, một bộ phận không nhỏ lớp trẻ hiện nay khá hẫng hụt về kiến thức lịch sử. Hiểu lịch sử ngô nghê, thậm chí có không ít nhầm lẫn tai hại. Hiện tượng học sinh trắng, mờ mịt kiến thức lịch sử là điều đáng báo động. Chúng ta cần có cái nhìn nghiêm túc về vấn đề này. Đây là một việc lớn, mang tầm cỡ chiến lược quốc gia, nhiều nhà văn hóa, nhà văn và người có lương tri đã lên tiếng. Nhưng sự khắc phục xem ra vẫn còn uể oải chậm chạp. Nguyên nhân sâu xa thì có nhiều, chỉ xin quy về mấy điểm:

Nha van Phung Van Khai trao tang sach tai Hoi thao khoa hoc Quoc gia min - Nghiên cứu và giảng dạy văn học đề tài lịch sử dân tộc, sự động tâm, động não của các nhà quản lý? - Tác giả: Nhà văn Phùng Văn KhaiNhà văn Phùng Văn Khai trao tặng sách tại “Hội thảo khoa học Quốc gia về nghiên cứu và giảng dạy văn học đề tài lịch sử dân tộc”

Thứ nhất, chương trình giáo dục học đường đặt môn lịch sử chưa đúng vị trí. Kể cả chương trình học, số giờ học, kiểm tra và thi tốt nghiệp các cấp. Sách giáo khoa các cấp học biên soạn với tính sư phạm không cao. Vừa kém hấp dẫn (nếu không nói là lủng củng), vừa yếu về tính hệ thống, không cân đối giữa lịch sử trung đại với cận hiện đại. Do đó không gây được hứng thú cho cả người dạy và người học.

Thứ hai, các loại sách đọc thêm (bắt buộc) để giúp học sinh củng cố bài học và mở rộng kiến thức lịch sử hầu như rất hiếm.

Thứ ba, các tiểu thuyết lịch sử nghiêm túc viết về các giai đoạn lịch sử, các triều đại và các nhân vật lịch sử, để giúp mọi người trong xã hội nhận thức về lịch sử của chúng ta còn ở mức khiêm tốn.

Nha van Phung Van lam viec voi can bo Van hoa Son Tay min 1 - Nghiên cứu và giảng dạy văn học đề tài lịch sử dân tộc, sự động tâm, động não của các nhà quản lý? - Tác giả: Nhà văn Phùng Văn KhaiNhà văn Phùng Văn làm việc với cán bộ Văn hóa Sơn Tây.

Thứ tư, sự đầu tư cho các loại sách về lịch sử, trong đó có tiểu thuyết lịch sử còn bị xem nhẹ, thậm chí bỏ trắng, mặc kệ nhà văn loay hoay trong việc sáng tác và phát hành tác phẩm tới bạn đọc, nhất là tới môi trường trường học.

Thứ năm, sân khấu và điện ảnh là địa hạt cực kỳ lợi thế cho việc giáo dục lịch sử cho cộng đồng, lại làm được quá ít. Đôi khi làm bôi bác, gây phản cảm nghiêm trọng cho cộng đồng. Những bộ phim đề tài lịch sử chưa được đầu tư đúng mức. Không có chiến lược lâu dài về sản xuất phim gắn với đề tài lịch sử. Nhiều nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tư nhân ít được động viên để tạo thế mạnh trong loại hình điện ảnh, sân khấu để xây dựng và quảng bá các tác phẩm đề tài lịch sử.

Thứ sáu, đang có sự phát triển lệch lạc, lợi dụng, thao túng, trục lợi cá nhân, nhóm lợi ích từ các công trình văn hóa lịch sử, các địa danh, danh thắng lịch sử bị khai thác theo chiều hướng thương mại, tận thu, bất chấp và có dấu hiệu trà đạp, bóp méo lịch sử. Điều này các cơ quan chức năng đều biết nhưng đang tỏ ra bất lực một cách khó hiểu.

Dù phải biện minh dưới bất kỳ góc độ nào thì việc lớp trẻ người Việt bây giờ dường như thuộc sử Tàu hơn sử Việt, thuộc các nhân vật lịch sử Tàu hơn các nhân vật lịch sử Việt, thuộc các trận đánh Quan Độ, Phàn Dương, Xích Bích… hơn là Hàm Tử, Chương Dương, Vân Đồn, Đống Đa… là lỗi ở rất nhiều người đã không làm tốt nhiệm vụ của mình.

Nha van Phung Van gioi thieu sach min 1 - Nghiên cứu và giảng dạy văn học đề tài lịch sử dân tộc, sự động tâm, động não của các nhà quản lý? - Tác giả: Nhà văn Phùng Văn KhaiNhà văn Phùng Văn Khai giới thiệu bộ sách.

Từ thực trạng trên, xin được đưa ra một số đề xuất:

Thứ nhất, phải trả môn lịch sử đang dạy ở các cấp học đúng vị trí quan trọng của nó. Việc biên soạn các giáo trình dạy lịch sử phải được thực hiện nghiêm túc và nghiêm khắc trên tinh thần khoa học và đổi mới.

Thứ hai, phải đầu tư có chiều sâu cho các nhà nghiên cứu lịch sử, các nhà văn chuyên viết đề tài lịch sử, cho họ quyền tự do nghiên cứu và sáng tác, tránh áp đặt thô bạo, tránh tình trạng tô hồng lịch sử, cầu thị và dám nhìn thẳng vào những điểm đen lịch sử trên tinh thần khoa học. Quảng bá và hỗ trợ các tác phẩm văn học đề tài lịch sử tới hệ thống môi trường giáo dục một cách sâu rộng và bền vững.

Thứ ba, phải có chiến lược phát triển ngành điện ảnh, đặc biệt đầu tư mạnh mẽ cho các bộ phim về đề tài lịch sử. Hãy học các nước như: Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, Nhật Bản về cách thức đầu tư ngành điện ảnh đề tài lịch sử. Hãy lập tức bắt tay thực hiện các tác phẩm điện ảnh đề tài lịch sử từ các bộ tiểu thuyết lịch sử đạt chất lượng. Hãy đặt niềm tin vào văn học đề tài lịch sử.

Thứ tư, phải ngay lập tức chấn chỉnh và trả lại đúng diện mạo của các danh thắng, công trình lịch sử có giá trị. Dừng ngay việc khai thác thương mại hóa, mưu mô lợi ích nhóm, bất chấp sự thật lịch sử, bóp méo, giải thiêng, giải trí hóa để tận thu. Phải xử lý nghiêm bằng pháp luật với những vi phạm đã và đang diễn ra.

Nếu ta nghiêm túc khắc phục các điểu yếu trên, chắc chắn  tình hình sẽ được thay đổi. Song vấn đề trên đang gặp nhiều thách thức.

Văn học viết về đề tài lịch sử dân tộc đã và đang có xu hướng vận động mới, nhận được nhiều sự quan tâm của giới cầm bút. Điều này là thuận lợi để việc Nghiên cứu và giảng dạy văn học về đề tài lịch sử dân tộc được thực hiện có hệ thống và có chất lượng. Đây là đòi hỏi chính đáng và cấp thiết của thế hệ trẻ hiện nay, đồng thời đặt ra tư duy mới, khoa học, tâm và tầm của những người làm công tác quản lý ở tầm vĩ mô. Chúng ta đã lúng túng trong một khoảng thời gian dài về vấn đề chưa đánh giá đúng mức việc Nghiên cứu và giảng dạy văn học về đề tài lịch sử dân tộc, thậm chí còn buông lỏng, phó mặc đến nỗi các thế hệ học trò dần ngày càng hiểu biết hời hợt về lịch sử dân tộc. Thay vì đổ lỗi cho nhau, chúng ta hãy mau chóng bắt tay vào từng việc thiết thực để vấn đề Nghiên cứu và giảng dạy văn học về đề tài lịch sử dân tộc có đúng được vị trí đáng có.

Nha van Phung Van va cac dong nghiep - Nghiên cứu và giảng dạy văn học đề tài lịch sử dân tộc, sự động tâm, động não của các nhà quản lý? - Tác giả: Nhà văn Phùng Văn KhaiNhà văn Phùng Văn và các đồng nghiệp.

Từ đầu thế kỷ XX đến nay, đã có một số tác giả quan tâm đến lịch sử, viết về lịch sử như cụ Phan Bội Châu viết “Trùng Quang tâm sử”. Đào Trinh Nhất  viết “Phan Đình Phùng”, “Ngục trung thư”. Nguyễn Triệu Luật viết: “Bà Chúa Chè”, “Loạn kiêu binh”, “Ngược đường Trường Thi”. Trần Thanh Mại viết “Tuy Lý Vương”, “Ngô Vương Quyền”. Ngô Văn Triện viết “Hùng Vương diễn nghĩa”, “Mai Thúc Loan”, “Cao Bá Quát”, “Nguyễn Trãi”, “Trần Thủ Độ”. Nguyễn Huy Tưởng viết “An Tư công chúa”, “Đêm hội Long Trì”, “Lá cờ thêu sáu chữ vàng”. Chu Thiên viết “Lê Thái Tổ”, “Bóng nước hồ Gươm”. Hà Ân với “Người Thăng Long”. Nguyễn Xuân Khánh với “Hồ Quý Ly”, “Mẫu Thượng ngàn”, “Đội gạo lên chùa”. Hoàng Quốc Hải với “Bão táp triều Trần” và “Tám triều vua Lý”. Nguyễn Mộng Giác với “Sông Côn mùa lũ”. Lưu Sơn Minh với “Trần Khánh Dư”,… Có thể nói, theo thời gian, tác giả viết tiểu thuyết lịch sử ở Việt Nam đã dần đông đảo. Đây chính là nền tảng và nguyên liệu tốt cho việc Nghiên cứu và giảng dạy văn học về đề tài lịch sử dân tộc.

Nghiên cứu và giảng dạy văn học về đề tài lịch sử dân tộc đã và đang là bài toán đặt ra mà chúng ta phải giải quyết thấu đáo từng bước một chứ không thể né tránh, buông bỏ hoặc làm cho có như thời gian vừa qua. Với đất nước có trăm triệu dân, có truyền thống lịch sử huy hoàng, đã có những tác phẩm văn học đạt chất lượng tốt thì không lý do gì chúng ta không làm tốt việc nghiên cứu và giảng dạy văn học về đề tài lịch sử dân tộc. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc của toàn xã hội nhưng trước mắt phải là sự động tâm, động não của các nhà quản lý, thậm chí là quản lý cấp cao nhất nghiêm túc nhìn nhận và có phương cách hành xử đúng đắn.

 

 

 

     


     

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây