Vansudia.netluôn đồng hành cùng bạn đọc trên các lĩnh vực Văn học, Lịch sử, Địa lý và mở rộng ra trên các lĩnh vực liên quan đến Triết học, Văn hóa, Vật lý, Thiên văn, phần nào đã đáp ứng được nhu cầu đa dạng, đa chiều của bạn đọc ủng hộ và động viên.
Đông hàn hạ thử cố xâm tầm Lão đại đầu lô tuế nguyệt thâm Kinh quốc oanh hoa thiên lý ngoại Giang hồ soa lạp thập niên câm (kim). Tụ đầu nan đắc thường thanh mục Lý phát đương tri vị bạch tâm Lam thuỷ Hồng sơn vô hạn thắng Bằng quân thu thập trợ thanh ngâm.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Mùa đông lạnh, mùa hạ nóng, lần lữa trôi qua Năm tháng chồng chất trên đỉnh đầu già cốc Cảnh chim hoa chốn kinh kỳ, nay đã ở ngoài ngàn dặm Mười năm rồi, sống giang hồ với áo tơi nón lá Thường khó gặp được những người bạn mắt xanh mà tụ họp cùng nhau Gỡ tóc mới biết lòng chưa được giải tỏ. Sông Lam, núi Hồng đẹp vô cùng Tha hồ nhặt nhạnh để làm đề tài ngâm vịnh.
Dịch thơ
PHÚC ĐÁP THỰC ĐÌNH
Đông hè lạnh nóng tiếp nhau qua Năm tháng chồng lên trốc lão già Cát bụi mười năm cùng nón lá Kinh kỳ ngàn dặm mặc chim hoa Gặp nhau chẳng dịp còn mong mãi Sửa tóc nhưng lòng khó giải ra Núi Lĩnh sông Lam nhiều cảnh đẹp Tha hồ nhặt nhạnh để ngâm nga.
Tuấn khuyến hoàng bạch mao Kim linh hệ tú cảnh Khinh sam thiếu niên lang Khiên hướng nam sơn lĩnh Nam sơn đa hương mi Huyết nhục cam thả phì Kim đao thiết ngọc soạn Mỹ tửu luỹ bách chi Nhân sinh vô bách tải Hành lạc đương cập thì Vô vi thủ bần tiện Cùng niên bất khai mi Di, Tề vô đại danh Chích, Cược vô đại lợi Trung thọ chỉ bát thập Hà sự thiên niên kế Hữu khuyển thả tu sát Hữu tửu thả tu khuynh Nhãn tiền đắc táng dĩ nan nhận Hà sự mang mang thân hậu danh.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Con chó hay, lông vàng đốm trắng Cổ đẹp đeo chuông vàng Chàng trai trẻ mặc áo cộc Dắt đi về phía núi nam Núi phía nam lắm nai hương Huyết thơm, thịt béo Dao vàng thái món ăn quý Rượu ngon uống hàng trăm chén Đời người ai sống đến trăm tuổi Nên kịp thì vui chơi Tội gì giữ nếp nghèo Suốt năm không mở mày mở mặt Di, Tề chẳng có danh lớn Chích, Cược cũng chẳng giàu to Sống lâu chỉ tám mươi tuổi Cần gì tính chuyện ngàn năm Có chó cứ ăn thịt Có rượu cứ uống cho hết Chuyện trước mắt hay dở đã không biết Cần gì lo cái danh xa xôi sau khi chết.
Dịch thơ
VUI CHƠI, BÀI 1.
Chó lông vàng đốm trắng Cổ đẹp đeo chuông vàng Chàng trai mặc áo cộc Dắt về phía núi nam Núi nam nhiều nai hương Huyết ngọt và thịt béo Dao vàng thái món sang Rượu ngon uống trăm chén Trăm tuổi mấy ai màng Vui chơi vừa gặp dịp Tội chi sống bần hàn Suốt năm không mở mặt Di, Tề chẳng cần danh Chích, Cược không giàu có Thọ lắm tám mươi tuổi Tính gì chuyện ngàn năm Có chó cứ ăn thịt Có rượu cứ uống tràn Chuyện trước mắt dở hay đà không biết Thì lo gì cái danh sau khi chết mà lo
—————– * Ghi chú:Di, Tề: Bá Di và Thúc Tề là hai danh nhân đời nhà Chu, Trung Quốc. Chích, Cược: Hai tên trộm cắp nổi tiếng thời xưa ở Trung Quốc.
Sơn thượng hữu đào hoa Xước ước như hồng ỷ Thanh thần lộng xuân nghiên Nhật mộ trước nê trĩ Hảo hoa vô bách nhật Nhân thọ vô bách tuế Thế sự đa suy di Phù sinh hành lạc sự Tịch thượng hữu kỹ kiều như hoa Hồ trung hữu tửu như kim ba Thủy quán ngọc tiêu hoàn cánh cấp Đắc cao ca xứ thả cao ca Quân bất kiến Vương Nhung nha trù thủ tự tróc Nhật nhật cối kê thường bất túc Tam công đài khuynh hảo lý tử Kim tiền tán tác tha nhân phúc Hựu bất kiến Phùng Đạo vãn niên xưng cực quý Lịch triều bất ly khanh tướng vị Chung minh đỉnh thực cánh hoàn không Thiên tải đồ lưu “Trường lạc tự” Nhãn tiền phú quý như phù vân Lãng đắc kim nhân tiếu cổ nhân Cổ nhân phần doanh dĩ luỹ luỹ Kim nhân bôn tẩu hà phân phân Cổ kim hiền ngu nhất khâu thổ Sinh tử quan đầu mạc năng độ Khuyến quân ẩm tửu thả vi hoan Tây song nhật lạc thiên tương mộ.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Trên núi có hoa đào Đẹp như lụa đỏ Sáng sớm còn đùa giỡn với sắc xuân Chiều tối đã nằm trong bùn đất Hoa đẹp không được trăm ngày Người sống lâu, mấy ai được trăm tuổi Chuyện đời lắm đổi thay Sống kiếp phù sinh nên cứ vui chơi Trên tiệc có kỹ nữ đẹp như hoa Trong vò có rượu quí sóng sánh ánh vàng Tiếng thủy quản, tiếng ngọc tiêu khi mau khi chậm Được dịp hát to, cứ hát cho to Há không thấy Vương Nhung tay gẩy bàn toán ngà Ngày nào cũng tính toán mà trong bụng vẫn chưa cho là đủ Đài Tam công cũng đổ, cây mận ngon cũng chết Bạc vàng tiêu tan cho người khác hưởng Lại không thấy Phùng Đạo, lúc về già, phú quý xiết bao Trải mấy triều vua không rời chức khanh tướng Thế mà miếng đỉnh chung rút cuộc vẫn là không Nghìn năm chỉ lưu lại có bài “Trường lạc tự” Phú quý trước mắt chẳng khác gì phù vân Người đời nay chỉ biết cười người đời xưa Người xưa chết, mồ mả vẫn ngổn ngang đó Người nay sao vẫn bôn tẩu rộn ràng Xưa nay, kẻ hiền người ngu cũng chỉ trơ lại một nấm đất Không ai vượt qua cửa ải sống chết Khuyên anh uống rượu rồi vui chơi Kìa trông cửa sổ phía tây, bóng mặt trời đã xế rồi.
Dịch thơ
VUI CHƠI, BÀI 2
Trên núi có hoa đào Như lụa hồng tươi đẹp Sáng còn giỡn sắc xuân Tối đã trong bùn đất Hoa đẹp chẳng trăm ngày Người mấy ai trăm tuổi Chuyện đời lắm đổi thay Cứ vui chơi thỏa thích Trên tiệc, kỹ nữ đẹp như hoa Trong vò, ánh rượu vàng sóng sánh Tiếng đàn sáo khi mau khi chậm Được hát to, cứ hát cho to. Há không thấy Vương Nhung tay gảy bàn toán ngà Ngày ngày tính toán vẫn chưa cho là đủ Đài Tam công cũng đổ, cây mận ngon cũng tàn Bạc vàng tiêu tan cho người khác hưởng Lại không thấy Phùng Đạo, lúc về già phú quý xiết bao Trải mấy triều không rời chức khanh tướng Tiếng là “chuông đánh vạc bày”, rút cuộc vẫn không (*) Nghìn năm chỉ lưu lại bài “Trường lạc tự” Phú quý trước mắt như phù vân Người nay chỉ biết cười người xưa Người xưa chết, ngổn ngang mồ mả Người nay vẫn bôn tẩu rộn ràng Kẻ hiền người ngu cũng nấm đất Ải sống chết, ai chẳng phải qua Khuyên anh uống rượu, vui chơi thỏa thích Kìa! Bóng mặt trời đã xế phía Tây.
——————— Ghi chú: (*): Dịch từ “Chung minh đỉnh thực”: Ngày xưa, nhà quyền quý đến bữa ăn phải đánh chuông đẻ gọi mọi người về ăn và bày các vạc lớn ra mà ăn; tả cảnh đời sống xa hoa.
Cố quốc hồi đầu lệ Tây phong nhất lộ trần Tài qua Long Vĩ thủy Tiện thị dị hương nhân Bạch phát sa trung kiến Ly hồng hải thượng văn Thân bằng tân khẩu vọng Vị ngã nhất triêm cân.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Ngoảnh nhìn quê hương, nước mắt rơi Gió Tây thổi suốt dọc đường Vừa qua sông Long Vĩ Đã thành người đất khách Đi giữa bãi cát, càng trông càng rõ mái tóc bạc Nghe chim hồng lìa đàn kêu ngoài biển Bạn bè thân thích đứng trên bến nhìn theo Vì ta mà nước mắt ướt khăn.
Dịch thơ
QUA SÔNG LONG VĨ
Ngoảnh lại quê nhà, nước mắt rơi Gió Tây suốt dặm thổi liên hồi Vừa qua khỏi bến đò thân thuộc Đã trở thành người khách lẻ loi Mái tóc bạc nhoà phơi giữa cát Tiếng chim hồng lạc gọi ngoài khơi Người thân trên bến nhìn lưu luyến Lễ đẫm vì ta chẳng muốn rời. —————–
* Ghi chú: Long Vĩ giang là khúc sông Lam gần quê hương của Nguyễn Du, cạnh biển. Sông Lam từ nguồn đến ngã ba Hưng Nguyên có tên là Thanh Long giang.
Tráng sĩ bạch đầu bi hướng thiên Hùng tâm sinh kế lưỡng mang nhiên Xuân lan thu cúc thành hư sự Hạ thử đông hàn đoạt thiếu niên Hoàng khuyển truy hoan Hồng Lĩnh hạ Bạch vân ngoạ bệnh Quế Giang biên Thôn cư bất yếm tần cô tửu Thượng hữu nang trung tam thập tiền.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Tráng sĩ đầu bạc ngửng nhìn trời, lòng bi đát Hùng tâm, sinh kế cả hai đều mờ mịt Xuân lan thu cúc đã thành chuyện hão Đông rét hè nóng cướp cả tuổi xuân Dắt chó đi săn, mải vui dưới chân núi Hồng Lĩnh Trong mây trắng, nằm bệnh bên sông Quế Giang Ở thôn quê, thích nhất được mua rượu uống luôn Trong túi hãy còn ba mươi đồng tiền đây.
Dịch thơ
THƠ LẶT VẶT, BÀI 1
Bạc đầu, tráng sĩ hướng trời than Sinh kế, công danh thảy bẽ bàng Thu cúc xuân lan thành chuyện hão Hè oi đông lạnh dục năm tàn Bên sông dưỡng bệnh nhìn mây trắng Dưới núi săn nai dẫn chó vàng Thích chốn quê mùa luôn có rượu Sẵn tiền, ba chục vẫn còn mang.
——————–
* Ghi chú: Nguyễn Du có biệt hiệu là Hồng Sơn hiệp lộ, nghĩa là phường săn ở núi Hồng.
Hồng Sơn nhất sắc lâm bình cừ Thanh tịch khả vi hàn sĩ cư Thiên lý bạch vân sinh kỷ tịch Nhất song minh nguyệt thướng cầm thư Tiếu đề tuẫn tục can qua tế Giam mặc tàng sinh lão bệnh dư Diệp lạc hoa khai nhãn tiền sự Tứ thì tâm kính tự như như.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Núi Hồng một màu soi xuống làn nước phẳng Kẻ hàn sĩ có thể ở được nơi thanh tú tịch mịch này Mây trắng từ nghìn dặm bay đến bên giường Trăng sáng soi qua cửa sổ, chiếu vào túi đàn cặp sách Buổi loạn lạc, cười khóc cũng phải theo đời Thân già yếu nên im lặng giữ mình Chuyện trước mắt đổi thay như hoa nở lá rụng Quanh năm, cõi lòng vẫn thản nhiên như không.
Dịch thơ
THƠ LẶT VẶT, BÀI 2
Hồng Lĩnh in màu nước biếc lam Bần nho ở đó cũng thư nhàn Mây băng dặm thẳm sa giường chiếu Trăng lọt song thưa rọi sách đàn Thời loạn nói cười cho hợp cách Thân già nín nhịn kẻo mang oan Lá rơi hoa nở vù qua mắt Tâm trạng quanh năm vẫn nhẹ nhàng.
Thiên Thai sơn tiền độc bế môn Tây phong trần cấu mãn trung nguyên Điền gia bất trị Nam Sơn đậu Bần hộ thường không Bắc Hải tôn Dạ hạc phù vân thì nhất kiến Thanh phong minh nguyệt dạ vô ngôn Viễn lai chí thủ tương tầm lộ Gia tại Hồng Sơn đệ nhất thôn.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Nhà tôi ở trước ngọn núi Thiên Thai, luôn luôn đóng cửa Gió tây tung cát bụi đầy trung nguyên Là nhà nông, nhưng tôi không trồng đậu ở núi Nam Sơn Nhà lại nghèo, thường để vò trống, không có rượu đãi khách như Khổng Dung Anh như hạc nội mây ngàn, thỉnh thoảng mới gặp Tôi ở đây có gió mát trăng thanh nhưng không ai chuyện trò Anh ở xa đến, thì hãy nhớ đường mà tìm, Nhà tôi ở xóm đầu dãy núi Hồng.
Dịch thơ
GỬI ANH HUYỀN HƯ (*) (Cú trung đối)
Nhà trước Thiên Thai, cửa đóng ròng Gió Tây cát bụi khắp miền trung Rượu ngon Bắc Hải thường không có Đậu quý Nam Sơn chẳng biết trồng Hạc nội mây ngàn đằng đẵng biệt Trăng thanh gió mát mỏi mòn trông Tìm đường khi đến thì lưu ý Tôi ở đầu thôn cạnh núi Hồng.
———————— (*) Huyền Hư là bạn của Nguyễn Du. Có nguồn cho rằng Huyền Hư là Ngô Thì Hoàng (1768－1814), còn có tên là Tịnh, biệt hiệu Huyền Trai; người làng Tả Thanh Oai, Hà Đông (cũ); là con của Ngô Thì Sĩ, và là em cùng cha khác mẹ với Ngô Thì Nhậm. Năm 1807 ông thi đỗ Tú tài triều Nguyễn.
Trường An khứ bất tức Hương tứ tại thiên nha Thiên nha bất khả kiến Đản kiến trần dữ sa Tây phong thoát mộc diệp Bạch lộ tổn hoàng hoa Trân trọng hảo tự ái Thu cao sương lộ đa.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Anh đi Trường An biệt tăm hơi Nhưng chắc vẫn nhớ quê hương ở tận chân trời Chân trời thì không thấy Chỉ thấy bụi và cát Gió Tây thổi lá rụng Sương xuống làm hoa cúc rụng xác xơ Xin anh hãy giữ mình Càng vào thu, sương càng nhiều.
Dịch thơ
GỬI ANH HUYỀN HƯ Ở BẮC SÔNG
Trường An anh mãi biệt tăm hơi Chắc vẫn nhớ quê tận cuối trời Chẳng thấy chân trời xa lớp lớp Thấy toàn cát bụi khắp nơi nơi Gió Tây thổi, lá cây lìa lạc Sương móc sa, hoa cúc rụng rời Xin tự giữ mình khi lạnh nhé Càng vào thu tiết lắm sương rơi
Mạc mạc trần ai mãn thái không Bế môn cao chẩm ngoạ kỳ trung Nhất thiên minh nguyệt giao tình tại Bách lý Hồng Sơn chính khí đồng Nhãn để phù vân khan thế sự Yêu gian trường kiếm quải thu phong Vô ngôn độc đối đình tiền trúc Sương tuyết tiêu thì hợp hoá long.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Cát bụi đầy trời mịt mù Đóng cửa gối cao nằm khàn trong nhà Trăng sáng giữa trời, tình bạn còn đó Non Hồng trăm dặm, cùng chung một chính khí Mắt xem việc đời như một đám phù vân Thanh kiếm đeo lưng trước làn gió thu Một mình im lặng nhìn đám trúc trước sân Sương tuyết tan rồi, nó sẽ hoá rồng.
Dịch thơ
GỬI BẠN
Mờ mịt khắp nơi nổi bụi hồng Cài then đặt gối, khễnh nằm trông Đầy trời trăng sáng thân tình trọng Trăm dặm non cao chính khí đồng Mây nổi lơ thơ, đời đáy mắt Gió lùa xào xạc, kiếm bên hông Trước sân im lặng trông hàng trúc Đợi tuyết sương tan sẽ hoá rồng.
Môn tiền yên cảnh cận như hà Nhàn nhật khai song sinh ý đa Lục nguyệt bồi phong bằng tỉ địa Nhất đình tích vũ nghĩ di oa Thanh chiên cựu vật khổ trân tích Bạch phát hùng tâm không đốt ta Tái bệnh thượng tu điều nhiếp lực Bất tri thu tứ đáo thuỳ gia.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Phong cảnh trước nhà, nay như thế nào rồi Nhàn rỗi, mở cửa sổ ra xem, thấy mọi vật vẫn vui tươi Chim bằng cưỡi gió bay luôn sáu tháng không nghỉ Sân đọng nước mưa kiến dời tổ đi Có chiếc nệm xanh là vật cũ, khư khư giữ mãi Tóc bạc rồi, có hùng tâm cũng ngồi than thở suông mà thôi Bệnh trở lại, phải lo điều dưỡng Không biết thu đến nhà ai
Dịch thơ
MỞ CỬA SỔ
Trước nhà cảnh vật có vui tươi Mở cửa trông ra thấy vẫn ngời Sáu tháng cưỡi mây chim bỏ đất Một vườn đọng nước kiến dời nơi Chăn xanh vật cũ còn ôm mãi, Tóc bạc lòng son chỉ thở dài. Trở bệnh cần lo điều trị gấp, Đâu màng thu đã tới nhà ai!
Ngã thả phù giang khứ Tống quân quy cố khâu Càn khôn dư thảo ốc Phong vũ túc cô chu Thu dạ ngư long trập Thâm sơn mi lộc du Hưu kỳ bất thậm viễn Tương kiến tại trung châu.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Tôi cùng qua sông Đưa anh về nơi ở cũ Cả trời đất, chỉ còn lại mái nhà tranh Khi mưa gió thì nằm trong chiếc thuyền côi Đêm thu cá rồng ẩn nấp Hươu nai nhởn nhơ trong rừng sâu Ngày vui không còn xa lắm nữa Sẽ gặp nhau ở trung châu.
Dịch thơ
TẠM BIỆT NGUYỄN ĐẠI LANG, BÀI 1
Tiễn nhau qua bến rồi Anh về cố hương thôi Đất trời lều cỏ cũ Mưa gió con thuyền côi Rồng cá ẩn thu tiết Hươu nai dạo núi đồi Ngày vui chắc chẳng ngái Sẽ gặp tại trung châu.
Tống quân quy cố khâu Ngã diệc phù Giang Hán Thiên lý bất tương văn Nhất tâm vị thường gián Dạ hắc sài hổ kiêu Nguyệt minh hồng nhạn tán Lưỡng địa các tương vương (vọng) Phù vân ưng bất đoạn
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Tiễn anh về nơi ở cũ rồi Tôi cũng lại qua sông Cách nhau nghìn dặm, vắng tin nhau Lòng không hề nguôi nhớ Đêm tối sói hổ hoành hành Trăng sáng hồng nhạn tan tác Hai ta ở hai nơi, thường mong ngóng nhau Ước gì đám mây trôi trên trời không bao giờ đứt đoạn.
Dịch thơ
TẠM BIỆT NGUYỄN ĐẠI LANG, BÀI 2
Tiễn anh về cố hương Tôi cũng qua sông Hán Ngàn dặm dẫu không tin Một lòng luôn nhớ bạn Đêm đen hổ dữ gầm Trăng sáng chim hồng tản. Hai chốn đều chờ mong Ước mây không đứt đoạn.
Quân quy ngã diệc khứ Các tại loạn li trung Sinh tử giao tình tại Tồn vong khổ tiết đồng Sài môn khai dạ nguyệt Tàn lạp tẩu thu phong Thiên lí bất tương kiến Phù vân mê thái không.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Anh về thì tôi cũng đi Hai ta cùng sống trong buổi loạn lạc Sống hay chết, tình bạn vẫn nguyên Còn hay mất, tiết khí vẫn giống nhau Dưới ánh trăng, cửa tre để ngỏ Trong gió thu, anh đi đầu đội nón rách Nghìn dặm không trông thấy nhau Chỉ thấy mây trôi mờ mịt chân trời
Dịch thơ
TẠM BIỆT NGUYỄN ĐẠI LANG, BÀI 3
Anh đi tôi cũng rời Loạn lạc phải hai nơi Sinh tử tình luôn khắc Tồn vong nghĩa chẳng dời Nón mê, luồng gió thổi Cửa củi, ánh trăng soi Ngàn dặm người xa biệt Mây trôi phủ cuối trời.
———————– * Ghi chú: Nguyễn Đại Lang tên thật là Nguyễn Đăng Tiến, còn gọi là Cai Gia, người vùng Quế Lâm Quảng Tây, “phản Minh phục Thanh” thất bại, sang Việt Nam đầu quân dưới trướng Nguyễn Khản (1734－1786), Tiến sĩ Thượng thư Bộ Lại, anh cả Nguyễn Du. Nguyễn Đăng Tiến hơn Nguyễn Du trên ba mươi tuổi; hai người kết nghĩa huynh đệ sinh tử nên Nguyễn Du gọi là Nguyễn Đại Lang.
Đa bệnh đa sầu khí bất thư Thập tuần khốn ngoạ Quế Giang cư Lệ thần nhập thất thôn nhân phách Cơ thử duyên sàng khiết ngã thư Vị hữu văn chương sinh nghiệt chướng Bất dung trần cấu tạp thanh hư Tam lan song hạ ngâm thanh tuyệt Điểm điểm tinh thần du thái sơ.
Nguyễn Du.
Dịch nghĩa
Lắm bệnh hay buồn, tâm thần không được thư thái Mười tuần nay, nằm co bên bờ Quế Giang Thần ôn vào nhà muốn bắt vía người Chuột đói leo giường gặm sách của ta Chưa từng có chuyện văn chương sinh nghiệt chướng Không để cho bụi bặm lẫn vào nơi trong sạch Dưới cửa sổ trồng ba khóm lan, vắng bặt tiếng ngâm nga Tinh thần dần dần về cõi hư không.
Dịch thơ
NGÃ BỆNH, BÀI 1
Bệnh lắm, sầu thêm rối cả lòng Mười tuần lọm khọm ở ven sông Thần ôn doạ bắt làm tan vía Chuột đói tìm ăn cắn nát phòng Chưa thấy thơ văn sinh nghiệt chướng Đừng cho bụi bặm lẫn tâm trong Trông lan trước cửa, lời ngâm vắng Man mác tâm hồn giữa cõi không.
![Cảm dịch thơ chữ Hán Nguyễn Du - Quyển 1:[Kỳ VI] - Tác giả: Nhà thơ Hồ Văn Chi](https://vansudia.net/wp-content/uploads/2025/01/Nha-tho-Ho-Van-Chi-h6-min.jpg "Cảm dịch thơ chữ Hán Nguyễn Du - Quyển 1:[Kỳ VI] - Tác giả: Nhà thơ Hồ Văn Chi")
![[Infographic]: Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán: Nhận diện, trân trọng và phục hồi](https://vansudia.net/wp-content/uploads/2026/06/Ngay-The-gioi-chong-sa-mac-hoa-va-han-han.avif "[Infographic]: Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán: Nhận diện, trân trọng và phục hồi")
