Nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà.
Tập thơ “Khu vườn trong mơ” của nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà.
“ Khu vườn trong mơ” của Nguyễn Thị Vân Ngà, tập thơ mới, tiếp nối và thăng hoa từ nhiều bài trong các tập thơ non trẻ đầu tay đã in của chị, đã đạt tới một dấu son đáng ghi nhớ, đủ để bạn đọc nhìn thấy một tầm vóc cảm xúc đang độ chín tới, cũng như đủ để bộc lộ ra một hồn thơ đầy tự tin, sống động, thẳng thắn và chân thành.
Những âm hưởng thiết tha, sâu đậm về vùng quê thân yêu từ thơ ấu, cho đến những cung bậc chân thực, mãnh liệt trong tình yêu, luôn trở đi trở lại, tạo nên niềm khắc khoải khôn nguôi trong tập thơ. Tôi yêu những câu thơ lục bát thật giản dị mà nhuần nhụy trong thơ Vân Ngà:
Sức hút tự thân ấy của quê hương không hề ngẫu nhiên. Hãy nghe nhà thơ trải lòng cụ thể hơn nữa:
Nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà (đứng) và nhà thơ Bằng Việt.
Bình dị thế thôi, nhưng một vùng quê biển thực sự ấm êm, giàu nghĩa tình đã gắn bó với thơ Vân Ngà từ bao giờ, không thể biết! Ai trong chúng ta cũng có thể yêu quê hương bằng một tình yêu cao vời, bao la, thậm chí duy lý, từ những khái niệm to tát, tổng hòa. Nhưng Vân Ngà, khác biệt hơn, biết yêu quê hương ngay từ những điều nhỏ nhất, rất đỗi bình thường, tưởng như không có gì đặc biệt, nhưng bất chợt gieo vào lòng ta biết bao cảm giác nhạy bén, tinh tế, riêng tư. Đó chỉ là một tiếng ve gây nôn nao ở Đầm Hồng, hay những giọt mưa mátlành đủ
Và nhà thơ nín thở chờ:
Tuy nhiên, tôi có cảm giác một bài thơ gây bất ngờ hơn cả trong tình yêu mộc mạc ấy lại là bài tác giả viết về tình cảmđặc biệt của mình, dành cho những chú kiến nhỏ nhoi, cần cù, bền bỉ, không ganh ghét ai, không ích kỷ, tranh giành nhau, mà chỉ biết tận tụy ngày ngày tích cốc phòng cơ, lặng lẽ làm việc quên mình, mà lại không kém phần khôn ngoan, thông tuệ:
Nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà (ngoài cùng bìa phải) và các bạn văn.
Một bài ngụ ngôn về số phận con kiến nhỏ nhoi, thực ra,cũng liên hệ tới xã hội loài người và mong xã hội con người hãy biết đi vào trật tự, kỷ cương, ít ra cũng đừng để thua loài kiến, không cho phép những tiêu cực, cùng mọi tệ nạn xấu xa làm hư hỏng nó. Nhân đó, tác giả cũng thổ lộ một ước vọng đầy viễn ảnh xa vời, chỉ mơ ước vậy, chứ thật khó mà thành sự thật:
Quả là một khát khao không tưởng, nói vậy để cho vui mà thôi ! Còn điều mà nhà thơ quan tâm đích thực, thì chưa hẳn đã là cái “thiên đường trần thế” ở tận ngoài tầm tay với ấy, mà là mỗi điều gần gũi có thể ôm trùm được ngay trong cuộc sống ngày thường của mình, đó chính là ước mơ đạt đến “
Tầm vóc ngỡ là “vô biên” ấy trong mỗi phận người, té ranào phải tìm ở tận đâu xa, chỉ cần nghe hết độ ngân dài của một tiếng sáo chàng trai Mông đi tìm bạn, là đủ đã hiện rõ lên tất cả:
Nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà (ngoài cùng bìa phải) và các bạn văn.
Con Người viết hoa kiêu hãnh của chúng ta, như tác giả Vân Ngà tâm đắc, không phải bước ra từ trong ngụ ngôn, thần thoại nào xa tít tắp. Con người ấy xuất hiện và làm nên mọi kỳ tích của lịch sử, lại chính thực sống ngay ở
Ký ức về làng quê trong mỗi chúng ta quả là sâu nặng, bền lâu, đến nỗi có một vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Thiếu tướng Hoàng Kiền, dù bao năm sống ở giữa đại ngàn Trường Sơn, sau khi rời quân ngũ trở về, vẫn muốn biểu lộ tình cảm sâu đậm không thể quên ấy với làng quê mình, bằng cách cùng vợ là nhà giáo Ngô Thị Khiếu, dựng nên một Bảo tàng Đồng quê ở xã Giao Thịnh, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, một bảo tàng tư nhân, sưu tập mọi hiện vật, đủ để khơi gợi lại một chốn “ đất lề, quê thói” từ ngàn xưa của tổ tiên, một Bảo tàng rất đặc thù, đã được Tổ chức kỷ lục Việt Nam xứng đáng trao tấm Bằng kỷ lục đầu tiên. Cũng cùng tấm lòng nhạy cảm, đồng điệu với đồng quê như thế, nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà đã lưu lại cho Bảo tàng những dòng thơ giàu cảm thông, thấm đượm những suy tư về người nông dân và cây lúa nước thần kỳ của quê ta:
Nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà.
Và tới đây, sau những cảm xúc riêng và chung, phong phú và sâu nặng, chân tình và da diết về làng quê, về con người và đất nước mình, tác giả Vân Ngà, ở phần cuối tập thơ, đã dành riêng nhiều cảm xúc trẻ trung và sống động nữa cho tình yêu đôi lứa. Ở phần này, chúng ta thực sự cảm nhận được những rung động trực giác và mãnh liệt trong thơ tình của Vân Ngà. Ngay trong bài đầu tiên của phần thơ giàu trực cảm này, chúng ta đã bắt gặp một tư thế chủ động đến mức quyết đoán của nhân vật nữ trong tình yêu, tư thế chủ động mà các tác giả nữ làm thơ ở các thế hệ trước chưa hề có:
Vì sao thế hệ Vân Ngà có được sự mạnh mẽ đến thế ? Tác giả nhấn mạnh thêm về bản lĩnh tự tin, luôn luôn tự biết làm chủ hành động của mình, cả trong đời và trong thơ:
Nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà.
Rõ ràng, tác giả đã dám thể hiện công khai sự bạo dạn rất thẳng thắn đối với quyền chủ động giới tính mình, mà không cần phải rón rén, vòng vo hay lấp liếm. Một sự bộc bạch khẳng định vị thế của nữ tính thời hiện đại, đó là sự khác biệt rất rõ trong thơ tình so với sự khiêm nhường, thậm chí phải dấu diếm bớt đi, trong thơ tình thời cũ. Tuy nhiên,cũng cần nói thêm cho công bằng, trong đời và trong tình yêu mọi thời, không phải cứ lúc nào, người con gái cũng chiếm thế thượng phong và thế chủ động. Tác giả làm chúng ta bất ngờ và xót xa, khi chị cũng dám hé lộ những giây phút yếu lòng, khi khí thế chủ động, mạnh mẽ như bên trên có lúc cũng hóa ra yếu đuối, mất tự tin, khi bị rơi vào thế bị động, bất trắc, phải cầu đến sự rủi may:
Bài thơ này làm ta thấu hiểu hơn một khía cạnh chân thực khác, cũng rất “ nhân tình thế thái”, khi tình yêu đành phải quay về một trò chơi may rủi, khi tâm trạng mạnh mẽ trước đó phải rơi vào bi kịch. Tuy nhiên, ngay ở vị thế đó, tác giả vẫn thẳng thắn và chân thành, không nửa vời, không quanh co, đó là một ưu điểm rõ nét, không phải nhà thơ nào cũng có được.
Tới đây, chúng ta đã đủ thấy rõ một bản lĩnh thơ đang tới độ chín của Nguyễn Thị Vân Ngà, mà bất cứ điều gì chị viết ra đều tràn đầy tự tin và chân thành, đều sống động, thẳng thắn và mãnh liệt, cả trong tình yêu quê hương cũng như tình yêu đôi lứa.
Nhà thơ Nguyễn Thị Vân Ngà.
Xin được chúc mừng một tài năng đang đà tới độ chín, chúc mừng con thuyền thơ ca đầy mộng mơ của tác giả sẽ được cập bến bờ thành công, như ngay trong hai câu mở đầubài“ Khu vườn trong mơ”,- đã được dùng làm tiêu đề cho cả tập:
Chúng ta mong ước sẽ được may mắn cùng cập tới” bến bờ xuân xanh” đầy ao ước ấy trên con đường kiếm tìm thi hứng đầy lãng du của tác giả.
Hà Nội, đầu Thu 2023
