Chùm thơ của Kim Ba

Chợt gặp quê nhà

Xe qua xứ Quảng – chiều buông
núi dần thẫm bóng, nắng vương cuối ngày
chợt nghe như ấm bờ vai
như đồng vọng có tiếng ai gọi mình…
Mùa khô chân rạ ngã nghiêng
đàn bò chậm bước dọc triền cỏ xanh
trong cây thấp thoáng mái đình
tre vươn vút ngọn ôm quanh xóm nhà
cây rơm trầm mặc gần xa
mái nâu thấp cho la đà khói lên…
Bỗng thèm uống một tiếng chim
nghe đâu đó giọng cười duyên trong ngần
tựa bờ đất, ấm sau lưng
dõi đàn cò trắng bay dần về đâu?
khỏa tay nước mát bên cầu
lặng nghe gió tự chiêm bao tràn về…
Bỗng thèm ăn hột cơm quê
canh rau, mắm cá, tìm về nếp xưa
sá gì chén rượu, câu thơ
quê nghèo vẫn trải bao mùa nghĩa nhân
bỗng thèm chân đất đầu trần
để hồn cố xứ ngấm dần thịt da…
Xe qua xứ Quảng – đường xa
bất ngờ gặp cảnh quê nhà kề bên!

Cô gái nhìn ngược sóng

Phà Rạch Miễu. 9 giờ 01 phút…
sóng sưởi nhau bằng hơi thở của ngày
chen chúc đổ xuôi về phía biển…
gương mặt xanh xao cô gái trẻ đóng khung trong ô cửa
thép hình vuông
tia nhìn xói ngược vào mặt sóng
long lanh hay ngưng đọng
say đắm hay hoang mang
sóng có reo vào lòng thiếu nữ
hồng hào những ước mơ xuân
hay nhấp nhô nỗi lo đời bất trắc theo mỗi bước chân non?

Phà Rạch Miễu. 9 giờ 10 phút…
sóng thỏa sức khoe ánh lấp lánh của ngày
chen chúc đổ xuôi về phía biển…
có phải lần đầu cô cất bước xa quê
hay lần cuối tự hứa không về
bỏ lại sau lưng hay còn vương trước mặt
cất được gieo neo hay đi vào mất mát?
… sóng vẫn trôi xuôi, trôi xuôi, trôi xuôi…

Phà Rạch Miễu. 9 giờ 20 phút…
sóng chín lên màu sung mãn của ngày
chen chúc đổ xuôi về phía biển…
những chuyến phà từng nghe sông lên tiếng

hôm nay
ngày mai
ngược xuôi dài dặc
bao hốc hiểm ẩn chờ
ánh nhìn kia xin thoáng chút dịu mơ
chỉ thoáng chút
để chuyến phà đời em không trở nặng

Phà Rạch Miễu. 9 giờ 30 phút…
sóng bắt đầu ánh lên chói gắt của ngày
chen chúc đổ xuôi về phía biển…
cô gái bước lên chầm chậm
chầm chậm bước lên
chiếc túi giả da nhẹ tênh và ánh nhìn nghiêng
vô cảm
như chẳng hề vương chút nắng sông Tiền!
sóng bất ngờ guộn xoáy muộn phiền
bất lực đổ xuôi về phía biển…
cô bước đi một mình rồi vụt biến
trong sóng người tràn lên
bỏ lại khoảng trống sau lưng đầy gió rối bời
một câu hỏi không lời lơ lửng mãi:
suốt chuyến phà 30 phút ấy
sao chẳng một lần cô ngoái nhìn
những con sóng
đi xuôi?…

Gió sông chiều

Vườn đã lại xanh cây
tiếng chim gù gợn ao cá quẫy
…
Những trận mưa bom ngày ấy
ngoài ba mươi năm
đã lùi sâu vào ký ức người đàn ông gầy bên ly rượu
lúc tàn ngày
không bao giờ uống say nhưng lần nào cũng vậy
trước mặt ông dòng sông loang nắng chiều
pha sắc vàng của lửa
pha sắc đỏ của máu
đồng đội ông một lần vượt sông không bao giờ trở lại
bởi những viên đạn vãi ra từ con tàu đêm thả lờ lững
trên sông
gió lướt dài buốt sóng Hàm Luông
lạnh toát mảnh vườn không màu xanh lá…
Hơn ba mươi năm dừa đã lại xanh bờ
bình yên quá nắng chói ngời ánh bạc
lại vật vã mỗi giấc mơ
có tiếng bom trộn vào tiếng sóng
tiếng sóng khôn nguôi tức tưởi vỗ bờ
có màu lửa nhập nhòe màu máu
lẫn phù sa sắc đỏ nhòa tan
và ông – giống như người bị sốt
đứng trên mảnh vườn như bãi chông khổng lồ dưới mưa
độc khai quang
cây đổ ngổn ngang
hố bom B52 lỗ chỗ

một mình bám trụ
một mình cưa dừa
gửi theo tàu đò
mỗi thước củi khô tới những chợ xa
đổi lấy thuốc men gạo mắm
nuôi đồng đội cầm súng giữ quê nhà…
Những dải vườn dừa
chạy dọc Hàm Luông
phù sa cứ hồn nhiên nuôi cây xanh ngát
cây chở che nuôi người đánh giặc
màu xanh kia làm nhức mắt quân thù
không thể nào khác được
vườn dừa hóa bãi chông khổng lồ
B52 thì cứ ngang nhiên
bom pháo mỗi ngày bom pháo triền miên
không thể nào khuất phục
người đàn ông bé choắt mắt trũng sâu râu mọc tua tủa
ngày cưa dừa và đêm giữ lửa
một mình!
Thường lặng lẽ ngồi bên ly rượu
lúc tàn ngày
không bao giờ uống say nhưng lần nào cũng vậy
ông lắng nghe làng xóm đổi thay
vườn đã lại xanh cây
tiếng chim gù gợn ao cá quẫy
trường học mới ê a rộn ràng bến bãi
trong âm thanh bề bộn lúc tàn ngày
ông lắng nghe
tiếng gió còn thổi buốt dọc sông dài…

Góc tâm linh

Tôi
đứa con của đồng bằng đầy ắp gió
đứa con của đồng bằng mê vọng cổ
tôi được sinh ra vào ngày rằm và mắt tôi mở lớn
(có lúc phải tối sầm
bởi chất chứa đầy trăng)
cánh võng tuổi thơ mẹ tôi đan bằng dây chuối vườn hoang
một đầu treo vào lời ru mang mang không bờ bến
một đầu treo vào giai điệu buồn lênh đênh sóng Hàm
Luông
cánh võng dòng sông
lời ru bóng mẹ
đêm trở giấc lắng hơi thở nhẹ
nghe gió đi nằng nặng qua vườn
nắng vào mơ chưa tắt ánh cầu vồng
đã gặp trăng cử động ngoài khe cửa

Như người thợ dựng nhà với cây bút chì nhỏ
tôi giắt tiếng chim chìa vôi hót chào buổi sáng lên vành
tai
rồi bước dấn

như người nông dân đông con rớt xuống trận đói năm 78
chăm bẵm từng hạt tấm
tôi vốc một nắm hương lúa chín nóng ấm đựng đầy trong
lòng bàn tay
và đi vào lận đận.
khát vọng cuối những nẻo đường đất nước đã dựng lên
trong mắt tôi lồng lộng một mặt trời to, tròn và đỏ
khát vọng cuối những nhánh sông dài có bóng thuyền
thấp thoáng đã ám vào máu tôi nhịp trôi cuồn cuộn
sóng
và tôi nghe vang lên từ mỗi khớp xương cha mẹ tôi tái tạo
những lời thì thầm không mệt mỏi
như là tiếng của cha ông từ cõi xưa vọng về đang ngày
đêm thiết tha kêu nói
buộc tôi nhìn tôi từ góc khuất tâm linh
cố-phân-định-lần-theo một đường viền sáng – tối
Giã từ câu thơ trơn nhẵn tựa miềng gạch bông
tôi nghe từ trong mắt mình bật ra một tiếng kêu tuyệt vọng
một-tiếng-kêu-riết-róng
thức tỉnh câu thơ xoắn vào máu thịt
cháy bùng lên vết tích một ít tủy xương mình
như chất diêm sinh lóe sáng
trên đỉnh mỗi que diêm
Và Tổ quốc cùng tôi lớn lên!…

Thoắt nhớ
            (Tặng Ngô Khắc Tài)

Thoắt nhớ như tôi… vừa quên
một điều gì đó gọi tên chưa thành…
nhìn quanh quất, lại nhìn mình
thoảng làn nắng mỏng, thoảng mành mưa rây
thoảng qua ngày tháng xanh đầy
giật mình tóc bạc mây bay cuối trời…

Có khi tự hỏi: tôi – ai
khóc trong nỗi nhớ, cười ngoài nỗi quên?
chân đi rong khắp mọi miền
… hình như còn đọng những niềm xót xa
có khi cặm cụi hiên nhà
hình như hồn trải bao la cùng người…

Thoảng qua, chỉ thoảng qua thôi
tưởng là thế đó, mất rồi chẳng hay…

Tự dưng khát một miền mây
lần khân mãi với tháng ngày không đâu
tự dưng đau thấu niềm đau
cồn cào tưởng khó nguôi mau, vậy mà…
vẩn vơ tiên cảm mù xa
tự dưng hóa bão thổi qua nát lòng!
trăm năm mong những mặn nồng
một ngày ngó lại rỗng không tình đời…

Thoảng qua, ờ thoảng qua thôi
tưởng là thế đó, mất rồi cũng nên…

Thoắt nhớ như tôi… vừa quên
một điều gì đó mà tìm không ra…

Ánh sáng trên ngực biển

Trên làn da ấm nóng và mát lạnh của mình, biển mang giữ và truyền đi
tiếng nói cười ồn ã, tiếng nhạc tình sôi động, tiếng người gọi người…
Và biển hòa giọng bằng tiếng sóng dào dạt không nguôi
Hút vào sâu thẳm lòng mình, biển đón nhận niềm vui lẫn nỗi lo buồn,
hóa giải muộn phiền, xoa tan hờn giận… Và biển tự trong suốt mình
                                                             bằng sâu thẳm biếc xanh

Đến với biển là những người đàn bà và những cô gái. Họ như người đi
xa trở lại nhà mình hay như chính họ đã là biển vậy
Biển ôm ấp vỗ về, xoa dịu cưu mang bằng nỗi đồng cảm sâu xa mẹ
                                                                         Âu Cơ truyền lại

(Gió sớm thênh thang mây ủ nắng, chim câu nối cánh rập rờn bay, đổ
                             bóng thương yêu xuống mỗi vụng-biển-đời-người)

Đến với biển là những người đàn ông và những chàng trai. Họ sung sức
và có phần đỏng đảnh. Biển đón họ bằng bao dung của tình mẫu tử
Với những lượn sóng dài, những lượn sóng ngắn, biển tinh nghịch thách
thức và xóa dần nếp thời gian trên trán họ – cuối cùng biến họ thành
trẻ con
Và cũng như trẻ con chạy nhảy tung tăng chiều chúa nhật, họ hồn nhiên
                     ca hát, nô đùa, lăn trên cát, cười và ngắm mây mơ mộng

(Một quả bóng màu đỏ bị bỏ quên dập dềnh bên mép sóng vào sáng sớm
                                                                  ngày thứ hai im vắng)

Biển sinh ra những thành phố trẻ – những thành phố của tuổi trẻ – cũng
                                            là để gìn giữ tuổi xuân cho chính mình
Nói với bãi cát dài bằng bài thơ tự do không vần ngập tràn âm điệu

Mỗi lượn sóng – một lời yêu
Lúc thủ thỉ ân cần, khi ầm ào đòi hỏi

(Một lượn sóng vội vã vỡ òa, để lại trên bãi cát dài những chuỗi nữ
trang tinh khiết bằng bọt sóng lấp lánh hoa văn)

Khi ấy, khơi xa
          cuộn từ đáy đại dương thăm thẳm
                      trần ngực biển vỡ bùng ánh sáng…

Người ở cù lao

Người ở cù lao
mắt đã quen nhìn thấy sông vẫn rộng
dẫu sang ngang chỉ một vẫy tay đò
Người ở cù lao
mắt đã quen nhìn thấy mây vẫn thấp
đám mây nào dắt con lũ theo sau

*
Người ở cù lao
mắt đã quen nhìn…
thấy sông ninh sóng đục phù sa
cù lao rủ nhau chạy về phía biển xa
màu biếc non pha sắc xanh già
rặng bần ngã mình soi bóng
dây tơ hồng thả ngọn đong đưa
những tán cau thưa in dấu nhớ cho người
mỗi khi nhìn lục bình trôi chấp chới
lại thương cây mái dầm mãi giẫm chân trong bùn đắm đuối ngó theo
để trong mỗi thời khắc ngặt nghèo
người ở cù lao luôn nhớ quanh mình bốn mùa sóng vỗ

rồi nhiều khi trong những giấc mơ khuya
người ở cù lao chợt bắt được tiếng nói thầm của phù sa
về cánh rừng xưa có đá reo thác dữ

những khối phù sa vạm vỡ
những hạt phù sa li ti mải miết kiếm tìm
rốt cuộc cũng ở lại cùng người và được kết dính bởi giọt mồ hôi chưa kịp rơi đã tan vào sóng đỏ
như con người tự kết dính lòng tin
vào đất
để trong thời khắc bình yên nhất
người ở cù lao vẫn không quên dưới chân mình hạt đất biết đi

*

Người đơn độc cắm cọc trồng cây khi cù lao chưa phải cù lao
con đóm điệu hò bay qua tìm không ra chỗ đậu
ngâm mình trong nước bùn gắng dò chỗ nông sâu
đắp đập xây đê cho phù sa nương náu
đôi khi ném cái nhìn mông lung về phía cuối sông
nơi bất thần tụ hình cơn bão
nơi chập chờn khói sóng bóng mây
mà thấm thía đời người ngắn đời sông dài
để bền lòng
chờ phù sa trưởng thành, cây trái lớn khôn

Thế rồi mọc lên những Ba Thôn, Năm Thôn…
tên làng xóm buổi sơ khai nghe thân gần tình cột kèo tre nứa
trong hơi thở của cây có điều chi chất chứa
mà chòi rạ lều rơm ngày mỗi lớn dần lên thành tường trắng ngói hồng

bịn rịn hương sầu riêng nặng trĩu
hương nhãn, hương chanh tỏa sáng sương sông…

*
Đến với cù lao
trong một sớm mai hồng
tôi lặng lẽ thả hồn nghe hiểu
thấy cù lao nối bóng cù lao những nốt nhạc xanh trải dài bài ca nguồn cội
lắng nghe rì rầm sông một dòng nhạc cổ xưa còn vọng bao huyền thoại

chợt lòng bối rối
hơn nửa cuộc đời tôi đã trôi qua
từng có lúc nào…
từng có lúc nào…
tôi bẵng quên mình – đứa con của xứ sở cù lao
tôi bẵng quên mình – một cù lao bé nhỏ
nơi đất phập phồng dưới chân, mây thắc thỏm trên đầu
còn bốn phía là dòng sông đêm ngày vặn mình thương nhớ.

Núi gọi

Kỷ niệm tôi chưa có ở nơi nầy
Ô Tà Sóc!
tiếng chim hót vô tư, bóng núi cao trầm mặc
rừng tầm vông thả lá bay lắc rắc
vậy mà chân bước rưng rưng
lần dò theo ký ức người cựu chiến binh già…

Chuyện chừng như chưa xa
tiếng gió lòn qua lò ảng nghe như lời nhắc nhớ
ai vừa hát “Nhạc rừng”
và bom nổ – suốt ngày đêm bom nổ
đường cáng thương máu thấm vào thịt đá
núi chợt có hồn thở ấm ngày mưa…

Người cựu chiến binh già da diết ngắm… ngày xưa
ký ức vỡ lung linh hình bóng cũ
một vồ đá thôi cũng máu xương gìn giữ
quân thù không sao chiếm được nơi nầy!

Núi giấu người bên dưới những tầng cây
người lặn vào ruột núi
trong hang động thâm u, mờ tối
dưới ngàn vạn tấn bom
núi đâu thể giấu mình – núi giấu những đứa con…

Đến bây giờ mặt đá vẫn còn in
vết đạn cày hằn sâu căm giận
chúng đâu biết trong thẳm sâu hang động
tưởng chỉ ngự trị bóng tối kia ngọn lửa cháy ngầm đang sắp sửa bùng lên

Người cựu chiến binh già đêm ngủ không yên
giữa phố thị nửa khuya tỉnh giấc
tiếng ai gọi xa xăm mà thảng thốt
ngân dài…

Như là núi gọi người
xơ xác cây rừng gọi những bàn tay…

Đường lên Ô Tà Sóc tôi gặp một suối nắng ban mai
từ triền núi chảy xuống đồng bằng lấp lóa
đá chợt ấm như gặp người bạn cũ
những tên gọi Hang Tỉnh ủy, Hang Quân y… nghe không còn lạ nữa
ngước nhìn đỉnh xanh cao đang níu một vầng mây màu sữa…

Lên dốc, xuống dốc
khúc khuỷu, quanh queo
hỡi người bạn cùng tôi đi về quá khứ sáng hôm nay
mình hãy nắm chặt tay
cùng nhau bước lên gộp đá cheo leo nầy
đón ngọn gió mát lành thổi ra từ vòm hang bịn rịn
để rồi mai tạm biệt núi – rời xa
tôi biết tôi
đã gửi lại nơi đây…
kỷ niệm!…