Nhà văn Phùng Văn Khai.
1. Phùng Văn Khai
Nhà văn Phùng Văn Khai.
Cảm tác trước đền
Ba vị đại vương họ Trịnh
Sự tích ba vị Đại vương Trịnh Thao, Trịnh Thám, Trịnh Mon thời Hùng Vương thứ 18 giúp vua đánh giặc được phong chức tước, được giao cai quản vùng đất Thủy Sơn (nay thuộc Thủy Nguyên – Hải Phòng) đã trở thành một dấu ấn lịch sử không riêng với họ Trịnh. Bản thần tích về ba vị sau được Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính biên soạn vào đời vua Lê Anh Tông (1556-1573) sau nhiều lần được triều Nguyễn sắc phong. Hiện tại, ba vị Đại vương họ Trịnh đều có đình thờ tại ba làng: Dực Liễn thờ Trịnh Thao; Phù Liễn thờ Trịnh Thám và Tam Sơn thờ Trịnh Mon. Cả ba đều được suy tôn là Thần Thành hoàng làng với nhiều giai thoại linh ứng, giúp vua giúp nước các đời sau.
Tác giả bài thơ này đã ghi lại xúc cảm của mình khi dâng hương các đền ba vị Đại vương họ Trịnh.
Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (mặc quân phục).
I.
Tương truyền những bậc hiền nhân
Nghìn năm còn được chúng dân phụng thờ
Hậu nhân cung kính vần thơ
Tấm lòng thơm thảo bến bờ khang trang.
II.
Ba vị Đại vương Trịnh Thao, Trịnh Thám, Trịnh Mon
Dốc tâm dốc sức giúp vua Hùng Vương giữ nền quốc thống
Hơn hai nghìn năm công lao còn lồng lộng
Thần Thành hoàng làng bia đá khắc ghi.
Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (mặc quân phục).
III.
Đình Dực Liễn thờ Trịnh Thao – anh cả
Đình Phù Liễn thờ Trịnh Thám – anh hai
Đình Tam Sơn thờ Trịnh Mon em út
Ba vị Thành hoàng khai khẩn đất đai.
IV.
Nghìn năm con cháu về vương thổ
Thủy Nguyên – đất cảng sáng mây trời
Lời người xưa dặn dân là gốc
Vằng vặc vầng trăng mãi sáng soi.
Hành Cung Cổ Bi
Trong quá trình thực hiện Hội thảo Khoa học Họ Trịnh trong tiến trình lịch sử Việt Nam, đoàn điền dã đã đi nhiều nơi, trong đó có hành cung Cổ Bi – một di tích văn hóa – lịch sử rất quan trọng trong thời Lê – Trịnh do An Đô Vương Trịnh Cương xây dựng vẫn còn dấu tích đến hôm nay.
Vùng đất danh hương Cổ Bi cũng là nơi sinh ra nhiều bậc hiền tài cho đất nước. Cùng với Cổ Loa, Cổ Pháp, đất Cổ Bi địa linh nhân kiệt mãi mãi in sâu trong tâm thức mỗi người con Việt Nam ta.
Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (mặc quân phục) và các nhà nghiên cứu.
I.
Cuộc đất mai rùa, cư dân hưng thịnh
Hiền tài sáng nghiệp, Lê – Trịnh khắc ghi
Linh thú châu tuần trăm năm trầm mặc
Mãi thơm danh tiếng địa linh Cổ Bi.
II.
Trịnh chúa dốc lòng xây vương nghiệp
Huân công còn sáng dưới sao trời
Cổ Bi ấm vững cây xanh đất
Mấy trăm năm còn nhớ ơn người.
Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai (mặc quân phục) và các nhà nghiên cứu.
III.
Một sáng mùa thu vuông cỏ biếc
Tìm trong sách sử giữa hương thơm
Tươi màu nắng mới cây buông quả
Mặt người thắm thiết cũng như chuông.
IV.
Hậu nhân ghi tạc công tiên tổ
Trịnh gia muôn thuở giữ thăng bình
Hành cung đất cổ ngày thu ấy
Tiếng chuông ngân mãi khoảng trời xanh.
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
2. Nguyễn Minh Đức
Ngày thăm Vương phủ Trịnh
Ngày qua mây bay nước chảy
Đà thoáng chốc rồi mấy trăm năm
Vương phủ Trịnh tầng tầng mây phủ khói sương
Đất Biện Thượng chiêu linh hồn xưa cũ
Đại tá, nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Ngước trông ngọn núi Dầu – Lam Sơn
Cúi trước động Long Quang dòng sông Mã
Vùng xưa non nước vững vành đai thành đá
Đất đế đô nối nghiệp mấy mươi đời
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Nước chảy phận người mây về muôn ngõ
Chẳng áo gấm thêu hoa không hoàng bào rực rỡ
Trung hậu áo tím trọn đời yên phận chúa
Gióng trống khua chiêng vó ngựa dập dồn
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Thân chăn ngựa khởi nghiệp từ yên ngựa
Những triền rừng bát ngát thế võ công
Những dòng sông chất chứa áng hùng văn
Là núi rừng, là dòng sông ngăn thù tứ phía
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Sống một lòng phò vua chăm giữ gìn đế chế
Chết gửi phận mình lòng Nhân dân cất giữ
Người xây phủ chẳng vì quyền uy phủ
Phủ chỉ là nơi tạc lòng huy tụ muôn dân
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Oán kẻ đục nước tiếm quyền xưng đế
Trước ngoại bang mọp gối giữ ngai vàng
Chỉ toan vinh thân mặc dân nước lầm than
Một tay chúa cùng nhân dân đánh đông dẹp bắc
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Dân là nước thương dân như thương nước
Đạo ngàn đời đâu dễ dối gian dân
Vò lòng đau cơn cớ nạn kiêu binh
Dẫu chẳng phải lúc nào cũng vì bại tướng
Hai trăm bốn chín năm phận chúa phò vua
Đời cha truyền con sa trường trận mạc
Giữ đạo Trịnh nếp gia phong một cốt
Tạc một phương trời mây nước mãi còn ghi.
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Mây trắng miền Vương phủ Trịnh
Tìm về miền Vương phủ Trịnh xưa
Miên man mây trắng nắng vừa mới lên
Tần ngần dợm bước mái hiên
Hương đưa ngan ngát dậy miền cỏ thơm
Chốn Bồng Thượng nẻo Sóc Sơn
Đất xưa ghi dấu sông cuồn cuộn reo
Nghe xa vó ngựa lưng đèo
Gió đưa vẳng tiếng người theo nghiệp người
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Thế rồng cuộn thế hổ ngồi
Gieo duyên phát tích nối đời phò vua
Lĩnh công rường mối chăm lo
Muôn dân êm ấm đế đô vững vàng
Sá chi những buổi gian nan
Trái tim theo một Nguyễn Cam [1]
trọn đời
Rằng tài nghệ đến thế thôi
Phò vua giúp nước làm người hiếu nhân
Xem ra trong cõi hồng quần
Xưng xe trước mắt âm thầm bội gian
Soán ngôi cướp lấy ngai vàng
Chia năm xẻ bảy nước Nam đau lòng
Nhà thơ Nguyễn Minh Đức.
Lời thề dựng trước non sông
Thời Hùng Vương Trịnh vun trồng nước non
Giời cho kế nghiệp giang sơn
Đế Lê hưng thịnh nguồn cơn đâu là
Mười hai đời chúa chưa xa
Xác thân neo đất hồn là là bay
Muôn dân thấu tỏ điều này
Ai vì dân nước ai bày gian manh
Khói hương bay phủ Lam Kinh
Miên man mây trắng lòng thành trước sau
Chữ hiền ghi tạc công sâu
Nước Nam một thuở dòng châu muôn đời.
[1] Tên cũ của Nguyễn Kim, còn gọi là Nguyễn Cam, bố vợ của Trịnh Kiểm.
Nhà thơ Trần Ngọc Mỹ
3. Trần Ngọc Mỹ
Nhà thơ Trần Ngọc Mỹ và các bạn văn.
Chúa Trịnh với thơ
Dẫu trên vai nặng gánh chuyện núi sông
Chập chờn âu lo, nhiều đêm mất ngủ
Trái tim đập vẫn rộn ràng hoa cỏ
Một ánh trăng cũng làm người xuyến xao
Công cuộc trung hưng nghìn bước gian lao
Điềm nhiên đôi chân đường mây dạo bước
Làm sao tĩnh an cho lòng soi bóng nước
Mái chùa linh thêm lấp lánh ảo huyền
Chúa Trịnh Căn ôm mộng giấc thơ văn
Một đời sáng trong, một đời trọn vẹn
Luôn lấy yêu thương nghĩa tình sâu như biển
Bền chí kiên tâm trong chính sự trị vì
Hai mươi tuổi đã cầm quân đánh Mạc
Nối nghiệp cha làm chúa lẽ đương nhiên
Vừa dũng mãnh vừa hiền minh như nước
Như gió mùa thu thanh sạch sân chùa
Gieo vào lịch sử trăm bài thơ Phật pháp
Đất nước tuần du bao dấu ấn riêng mình
Thơ như sẵn trong người, người thơ ăm ắp
Ung dung miền thôn với muôn dân
Bởi nhà chúa mang một tâm hồn đẹp
Nên nghìn năm vẫn nở đức ân thơm
“Gần kề chợ búa mà bụi trần không đến”[2]
“Từ bi – hỉ xả” đời đời nhớ công ơn
——————
[2] Thơ của chúa Trịnh Căn
Nhà thơ Trần Ngọc Mỹ.
Một đời tỏa hương
(Kính dâng quận chúa Trịnh Thị Ngọc Trúc)
Một đời trong cung cấm vàng son
Giữ hiếu hạnh của Quận chúa quyền quý
Khi đã là Hoàng hậu ở nơi quyền thế
Nào được phép sống theo trái tim mình
Người phụ nữ thông tuệ kinh sử, am hiểu văn chương
Viên ngọc quý kiên cường, thanh khiết
Người đã gieo bao nhân đức, ai biết
Mộng riêng tan vỡ
Cuộc đời cách trở
Lỡ dở tình buồn
Nhưng cả đời lệ có tuôn
Vẫn tỏa thơm bằng lẽ sống
Giữa khói hương trầm mặc run rủi cho số phận
Ánh mắt nghẹn lời gặp lại người thương
Tiếc nuối duyên chẳng thành
Như đóa hoa hàm tiếu chưa kịp nở
Lòng người mãi rưng rưng
Sợi tơ vương còn mắc nợ
Trái tim vẫn ngọn lửa nồng nhiệt chân thành.
