“Người Việt nói tiếng Việt”- Cẩm nang mở rộng của thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt

Nhà báo Nguyễn Quang Thọ vừa cho ra mắt cuốn sách ‘Người Việt nói tiếng Việt’ với mong muốn mang đến cho độc giả một cách tiếp cận mới với những vấn đề còn đang vướng mắc, cung cấp ngữ liệu cho nhiều thành ngữ, tục ngữ bị bỏ sót, trao đổi về những lời giải nghĩa chưa chuẩn và lưu ý vài sai sót kỹ thuật khá nghiêm trọng trong từ điển…

Người Việt nói tiếng Việt” của tác giả – nhà báo Nguyễn Quang Thọ, như cuốn cẩm nang đề cập đến những sưu tập, khảo cứu về thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt trước nay bị các từ điển bỏ sót, hoặc trao đổi lại phần giải nghĩa.

Ban đầu, tác giả do phải tìm hiểu, tham khảo thêm ngữ nghĩa của từ ngữ, các câu nói… để phục vụ cho nghiệp vụ báo chí và nghiên cứu nên đã tham khảo nhiều nguồn từ điển như, Đại từ điển Tiếng Việt (NXB Văn hóa – Thông tin, 1998 do Nguyễn Như Ý chủ biên); Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam (của Nguyễn Lân, NXB Khoa học Xã hội, 1997); Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Nam (của Vũ Dung, Vũ Thúy Anh, Vũ Quang Hào, NXB Văn hóa – Thông tin, 2001); Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Nam trong hành chức (NXB Khoa học xã hội, 2015 do Đỗ Thị Kim Liên chủ biên)…

Vậy nhưng, sau khi nghiên cứu các cuốn sách này, tác giả Nguyễn Quang Thọ nhận thấy sự thiếu vắng của nhiều thành ngữ mà mọi người hay sử dụng trong cuộc sống ngày nay. Theo quy luật không ngừng phát triển của xã hội, trong khi vốn tiếng Việt lại vô cùng phong phú, nhiều từ ngữ mới xuất hiện, dãy thành ngữ cần tìm ra giải nghĩa trọn vẹn ngày một nhiều hơn. Đây thật sự là một thách thức nhưng cũng đầy thú vị mà tác giả Nguyễn Quang Thọ muốn dấn thân để tìm cho ra lời giải.

Trong một thời gian dài khoảng 10 năm, nhà báo Nguyễn Quang Thọ đã mày mò, tìm hiểu các nguồn tư liệu, tài liệu, từ điển… và chính khoảng thời gian đó ông đã ghi chép tư liệu để rồi hình thành nên “chất liệu” cho tập sách “Người Việt nói tiếng Việt”. Công việc này đã khiến ông phát hiện ra còn có nhiều, rất nhiều câu thành ngữ, tục ngữ bị bỏ sót hoặc đã thâu nhận nhưng cách giải thích theo ông nhận thấy là chưa thỏa đáng, cần hiểu theo cách khác.

Tác giả mày mò, cặm cụi một cách nhẫn nại ghi chép và bắt đầu quá trình viết từ 1 từ đến hơn 100.000 từ. Dần dà tác giả thấy cần đối chiếu với những từ điển của các tác giả khác. Càng nhiều lần sử dụng từ điển, chúng ta sẽ càng học được nhiều hơn, hiểu kỹ hơn và yêu quí hơn tiếng mẹ đẻ, nhưng đồng thời cái cảm giác tiếc nuối, xót xa xen lẫn lo âu cũng lớn dần lên khi thấy nhiều từ ngữ bị bỏ sót hoặc giải nghĩa sai lệch.

Thành quả của quá trình này là cuốn sách “Người Việt nói tiếng Việt” dày hơn 380 trang, sưu tập hơn 600 thành ngữ và tục ngữ không có mặt trong từ điển, mặc dù rất thông dụng trong đời sống.

Người Việt nói tiếng Việt” gồm ba phần chính: Chương 1: Mắt thấy tai nghe; Chương 2: Nói gần nói xa, chẳng qua nói thật; Chương 3: “Đánh trống qua cửa nhà sấm”; Ghi thêm: Trông người lại ngẫm đến ta; Nhìn vào miệng người bình dân; Lời cuối sách.

Với cuốn sách này, người đọc sẽ thấy những thành ngữ, tục ngữ còn bị bỏ sót, hoặc từ điển giải thích mà tác giả Nguyễn Quang Thọ cho rằng chưa chính xác như: Nhạt như nước ốc ao bèo; Bầu sao nấu nước ao cũng ngọt; Làm ruộng thì gia, làm nhà thì tốn; Bảo hoàng hơn vua

Hoặc các từ thú vị mà chúng ta sẽ bắt gặp và nghe thấy đâu đó trong đời sống thường ngày như: Để Mị nói cho mà nghe; Ăn cơm trước kẻng; Chạy mất dép; Tiền trao cháo múc; Nằm mơ giữa ban ngày; Mảnh tình vắt vai; Xuống dốc không phanh; Hái ra tiền; Nói cho vuông; Cầm đèn chạy trước ô tô; Nhà mặt phố, bố làm quan; Nóng chảy mỡ; Thấy thương luôn; Thở oxy; Liều ăn nhiều; Khóc tiếng Miên; Ngon nhức nách; Tới luôn đi bác tài; Được ăn cả, ngã nằm luôn; Trả dép tôi về; Lặn không sủi tăm

Tac gia nha bao Nguyen Quang Tho tai buoi giao luu min - "Người Việt nói tiếng Việt"- Cẩm nang mở rộng của thành ngữ, tục ngữ tiếng ViệtTác giả- nhà báo Nguyễn Quang Thọ tại buổi giao lưu, giới thiệu tác phẩm “Người Việt nói tiếng Việt”.

Ngoài ra, do còn là một nhà nghiên cứu đã từng tốt nghiệp cao học với đề tài “Thành ngữ so sánh tiếng Đức (đối chiếu với tiếng Việt)”, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh (2005), nên trong tập sách này, ông Thọ đã trình bày quan điểm về thành ngữ, thành ngữ là gì – vốn là vấn đề mà trước nay nhiều nhà nghiên cứu chưa đồng thuận. Điều này, cho thấy đây còn là tập sách có xu hướng đi sâu vào lãnh vực chuyên môn của các nhà ngôn ngữ học.

Tại buổi giao lưu, trò chuyện nhân ra mắt cuốn sách, tác giả Nguyễn Quang Thọ chia sẻ: “Cuốn sách này không giúp bạn trả lời được hết mọi câu hỏi, thậm chí còn làm bạn đặt ra nhiều câu hỏi, nhưng chúng tôi hy vọng đem đến cho bạn đọc một cách tiếp cận mới với những vấn đề còn đang vướng mắc, cung cấp ngữ liệu cho nhiều thành ngữ, tục ngữ bị bỏ sót, trao đổi về những lời giải nghĩa theo chúng tôi là chưa chuẩn và lưu ý vài sai sót kỹ thuật khá nghiêm trọng trong từ điển… Vốn từ của một dân tộc là vô cùng lớn, không ai biết hết được. Muốn biết nhiều thì phải học nhiều. Học từ lúc nằm nôi cho tới khi xuống lỗ. Mỗi ngày sống là một ngày điền dã”.

Tiếp lời tác giả, nhà văn, nhà báo Lê Minh Quốc cho biết: “Không những thế, nhà báo Nguyễn Quang Thọ còn bổ sung thêm một loạt từ mới/ cách nói mới vừa xuất hiện trong đời sống gần đây, đa dạng, biến hóa tài tình trong hành trình phát triển của tiếng Việt. Không chỉ kỳ công mà còn là một trong những cách thể hiện tấm lòng mình về tình yêu máu thịt dành cho tiếng Việt. Mà, một khi yêu lấy tiếng Việt tận xương tủy cũng chính là yêu lấy non sông gấm vóc nước Việt đấy thôi”.

Người Việt nói tiếng Việt” của tác giả – nhà báo Nguyễn Quang Thọ do Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành, vừa ra mắt bạn đọc đầu tháng 7/2023. Tập sách như một cẩm nang đề cập đến những sưu tập, khảo cứu về thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt trước nay bị các từ điển bỏ sót, hoặc trao đổi lại phần giải nghĩa.

Tác giả Nguyễn Quang Thọ sinh năm 1949 tại xã Mỹ Thuận, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định, lớn lên tại Hà Nội. Ông tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đức tại trường Đại học Tổng hợp Các Mác, thành phố Leipzig, Cộng hòa Dân chủ Đức năm 1979 (nay là Đại học Tổng hợp Leipzig); đề tài cao học của ông “Thành ngữ so sánh tiếng Đức (đối chiếu với tiếng Việt)” được bảo vệ thành công tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh (2005).

Ông từng là Biên tập viên NXB Thanh Niên; Chủ biên tập san Văn hóa & Đời sống, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh (1991-1992); Tổng Biên tập báo Yêu Trẻ từ 1997-2010.

Phương Anh

 

 

     


     

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây