Sóc Bom Bo là địa danh giàu truyền thống cách mạng, gắn liền với những năm tháng đấu tranh kiên cường của đồng bào các dân tộc trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Hình ảnh những đêm giã gạo nuôi quân dưới ánh đuốc lồ ô đã trở thành biểu tượng đẹp về tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và sự gắn bó son sắt của đồng bào với cách mạng.
Khu Bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo (xã Bom Bo) là điểm đến hấp dẫn thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham quan, trải nghiệm. Ảnh: ĐVCC.
Ngày nay, Di tích sóc Bom Bo không chỉ là nơi lưu giữ ký ức lịch sử mà còn là địa chỉ đỏ trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước cho thế hệ trẻ.
Nhắc đến sóc Bom Bo, nhiều thế hệ người Việt vẫn nhớ đến âm thanh rộn ràng trong ca khúc Tiếng chày trên sóc Bom Bo của cố nhạc sĩ Xuân Hồng. Nhưng phía sau giai điệu ấy là một câu chuyện lịch sử đầy xúc động về đồng bào các dân tộc, trong đó người S’tiêng chiếm đa số đã một lòng theo cách mạng, vượt qua gian khó, đóng góp sức người, sức của cho công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
Theo hồ sơ khoa học di tích, dưới thời nhà Nguyễn, Bom Bo thuộc trấn Biên Hòa. Giữa thế kỷ XIX, sau khi đặt ách đô hộ tại 6 tỉnh Nam kỳ, thực dân Pháp chia Nam kỳ thành 4 khu vực lớn. Vùng đất Bình Phước (trước đây) thuộc khu vực Sài Gòn, Bom Bo thuộc Tiểu khu Thủ Dầu Một. Trước khi có Đảng, nhiều cuộc đấu tranh của đồng bào các dân tộc ít người đã liên tục diễn ra. Từ năm 1906 đến năm 1908 đã nổ ra nhiều cuộc khởi nghĩa của đồng bào S’tiêng, Chơro, Châu Mạ… do Điểu Đố (người S’tiêng) lãnh đạo đã gây nhiều tổn thất cho thực dân Pháp.
Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, đồng bào S’tiêng, M’nông nơi đây đã bám đất, bám rừng, chở che cán bộ, nuôi giấu bộ đội, góp sức người, sức của cho tiền tuyến. Đặc biệt, trong chiến dịch Đường 14 – Phước Long, đồng bào dân tộc ở Bom Bo đã huy động toàn bộ lực lượng, ngày đêm giã gạo phục vụ chiến trường, góp phần quan trọng vào thắng lợi của chiến dịch, cùng quân và dân cả nước làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.
Già làng Điểu Đố (sóc Bù Môn, xã Bù Đăng) chia sẻ: “Hồi đó cuộc sống gian khổ lắm, nhưng đồng bào S’tiêng luôn một lòng theo Đảng, theo cách mạng. Bà con cùng nhau góp gạo, góp sức, ngày đêm giã gạo nuôi bộ đội. Ngày nay, sóc Bom Bo đã có nhiều đổi thay, đời sống của bà con ngày càng tốt hơn. Con cháu biết nhớ về truyền thống, biết giữ tiếng chày, tiếng cồng chiêng và giữ tình đoàn kết của buôn, sóc để xây dựng quê hương ngày càng phát triển”.
Sóc Bom Bo hôm nay không chỉ là một di tích lịch sử tiêu biểu mà đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Nhận thức rõ chiều sâu văn hóa ấy, Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã nhấn mạnh nhiệm vụ bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Xã Bom Bo đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong cộng đồng. Tại Di tích sóc Bom Bo hiện lưu giữ hơn 100 hiện vật, tranh, ảnh quý hiếm (trong đó có khuyên tai bằng ngà voi, vòng đồng, bộ cồng chiêng, tố…), cùng với bảo tồn 3 nghề truyền thống của người S’tiêng gồm: đan lát, dệt thổ cẩm và làm rượu cần với 40 tổ viên.
Biểu diễn đàn đá tại Khu Bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo (xã Bom Bo) phục vụ du khách tham quan, trải nghiệm. Ảnh: My Ny.
Khu Bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo thường xuyên phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành tổ chức đón khách tham quan, nghiên cứu. Trung bình mỗi năm, nơi đây đón từ 17 đến 20 ngàn lượt khách đến tham quan, nghiên cứu, bao gồm cả các đoàn khách quốc tế. Du khách đến đây được trực tiếp nghe thuyết minh lịch sử, trải nghiệm tập quán giã gạo chày tay, thưởng thức tiếng đàn đá, âm vang cồng chiêng và tìm hiểu về không gian nhà dài truyền thống.
Có dịp về nguồn tại di tích, anh Nguyễn Huy Quyền, đoàn viên thanh niên đến từ phường Trấn Biên cho biết: “Đến với sóc Bom Bo, tôi không chỉ được tìm hiểu thêm về một giai đoạn lịch sử hào hùng mà còn cảm nhận rõ hơn tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó của đồng bào S’tiêng trong những năm tháng chiến tranh. Những hiện vật, câu chuyện về tiếng chày giã gạo và những con người đã âm thầm đóng góp cho cách mạng càng khiến thế hệ trẻ hôm nay thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập”.
Giám đốc Bảo tàng Đồng Nai Nguyễn Ngọc Yến cho hay: “Trong quá trình xây dựng hồ sơ, tham mưu tổ chức công bố Di tích lịch sử sóc Bom Bo được xếp hạng di tích cấp quốc gia, chúng tôi đặc biệt quan tâm, ghi nhận vai trò của những người trực tiếp gìn giữ, trao truyền di sản tại cộng đồng. Trong thời gian tới, bảo tàng sẽ tiếp tục phối hợp với địa phương và cộng đồng dân cư triển khai các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa, góp phần nâng cao đời sống của nhân dân”.
Việc Di tích sóc Bom Bo được xếp hạng di tích cấp quốc gia đã và đang tiếp tục khẳng định chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và sức sống bền bỉ của di sản trên địa bàn thành phố. Đây cũng là cơ sở quan trọng để thành phố Đồng Nai nói chung, xã Bom Bo nói riêng xây dựng các chương trình bảo tồn lâu dài, nâng cao chất lượng hoạt động tham quan, trải nghiệm, tạo sự gắn kết giữa gìn giữ văn hóa truyền thống với phát triển kinh tế – xã hội.
My Ny
