Xuân Quỳnh viết “Hoa cúc xanh” bởi một lý do rất đặc biệt liên quan đến Lưu Quang Vũ

Xuân Quỳnh viết
Vợ chồng nhà thơ Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ. Ảnh: TL

Theo lời kể của PGS.TS Lưu Khánh Thơ, em gái nhà thơ Lưu Quang Vũ, bài thơ “Hoa cúc xanh” của Xuân Quỳnh được ra đời vào tháng 4/1987 trong một lần nhà thơ Lưu Quang Vũ đi công tác tại Sài Gòn.

Gần đến ngày sinh nhật của nhà thơ Lưu Quang Vũ, nhà thơ Xuân Quỳnh đã viết thư cho chồng tâm sự rằng, từ ngày hai người lấy nhau đến giờ, đây là lần đầu nhà thơ Lưu Quang Vũ đi vắng vào ngày sinh nhật. Nhà thơ Xuân Quỳnh viết bài thơ Hoa cúc xanh để tặng sinh nhật Lưu Quang Vũ, bà gửi cùng thư vào Sài Gòn nhắn gửi chồng đọc và có thể thì sửa cho bà.

Ý tưởng trong bài thơ theo nhà như Nhà nghiên cứu văn học Lưu Khánh Thơ cho biết, đã rất rõ thông điệp, không có gì khó hiểu: Đó sự khẳng định của Xuân Quỳnh với Lưu Quang Vũ rằng, những điều Lưu Quang Vũ đã mơ ước và đã nghĩ sẽ có thật trong cuộc đời. Đó là những ký ức, kỷ niệm tuổi thơ và tình yêu trong sáng, vĩnh cửu.

Hoa cúc xanh sau đó đã được in ở các tập thơ của Xuân Quỳnh, đầu tiên ở tập thơ Sân ga chiều em đi, sau đó là tập Không bao giờ là cuối –  tuyển thơ của Xuân Quỳnh.

PGS TS Luu Khanh Tho em gai nha tho Luu Quang Vu min - Xuân Quỳnh viết "Hoa cúc xanh" bởi một lý do rất đặc biệt liên quan đến Lưu Quang VũPGS.TS Lưu Khánh Thơ, em gái nhà thơ Lưu Quang Vũ. Ảnh: NVCC

Sau khi bài thơ Hoa cúc xanh của Xuân Quỳnh ra đời một thời gian ngắn, Lưu Quang Vũ viết vở kch Hoa cúc xanh trên đầlầy và vở này sau khi công diễn đã được khán giả bấy giờ rất yêu thích. Vở kịch Hoa cúc xanh trên đầm lầy của Lưu Quang Vũ cũng có nhân vật là đôi bạn thân thiết với nhau thời thơ ấu, yêu nhau, cấu trúc vở kịch có những đồng điệu với cấu tứ bài thơ Hoa cúc xanh của Xuân Quỳnh.

Ngày nay, Hoa cúc xanh của Xuân Quỳnh vẫn khiến người đọc rung động trước những lời thơ giản dị nhưng chứa đựng mong ước của tình yêu, tuổi trẻ. Bài thơ đã được nhà thơ ấp ủ từ từ 1964 cho đến năm 1987 mới hoàn chỉnh. Không ai biết rõ được trong khoảng thời gian ấy, Xuân Quỳnh đã phải suy ngẫm, chiêm nghiệm những gì trong thời gian gần 20 năm.

Qua bao hạnh phúc và đắng cay trải nghiệm để trả lời câu hỏi: “Hoa cúc xanh có hay là không có”. Câu hỏi ấy đã thành một điệp khúc ngân vang trong toàn bài mà mỗi khổ thơ là một sự lý giải khá thú vị.

Bằng ngôn từ trong sáng, giàu hình ảnh, nhạc điệu, Xuân Quỳnh đã làm sống lại những xúc cảm êm đềm, mới mẻ, hồn nhiên, nguyên sơ của trái tim tuổi trẻ “như nắng thuở ban đầu” chưa qua va vấp. Khi viết những dòng thơ này là lúc nữ sĩ đã từng đi qua những trải nghiệm, trong đời. Tuy nhiên, những dòng thơ của Xuân Quỳnh vẫn có nét trong trẻo, tươi sáng như chưa từng nếm trải qua bất cứ khổ đau nào.

Nơi có hoa cúc xanh với Xuân Quỳnh chính là xứ sở của tình yêu: “Khắp mặt đầm xanh biếc một màu hoa/ Hương thơm ngát cả một vùng xứ sở/ Những cô gái da mịn màng như lụa/ Những chàng trai đang độ tuổi hai mươi/ Những câu chuyện xoay quanh mùa hái quả”. Nơi đó giống một thiên đường tình yêu với vô vàn hạnh phúc, hạnh phúc của những con người khám phá ra xứ sở tình yêu mộng mơ nhưng bình dị.

Bài thơ Hoa cúc xanh đã được lấy làm cảm hứng cho đêm thơ – nhạc – kịch Hoa cúc xanh, đêm diễn nghệ thuật kỷ niệm sinh nhật lần thứ 80 của nữ thi sĩ Xuân Quỳnh do gia đình thi sĩ Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ kết hợp với Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt cùng ê-kíp “Se sẽ chứ” tổ chức vào ngày 5 và 6/10 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Gia đình Xuân Quỳnh – Lưu Quang Vũ cũng phối hợp với Công ty sách Nhã Nam và Nhà xuất bản Kim Đồng sẽ phối hợp cho ra mắt 3 cuốn sách: “Xuân Quỳnh – nhật ký chiến trường và những bức thư chưa từng công bố”, “Hoa cúc xanh thương nhớ” và tập thơ tuyển “Không bao giờ là cuối” (tái bản).

Hoa cúc xanh

Hoa cúc xanh có hay là không có
Trong đầm lầy tuổi nhỏ của anh xưa
Một dòng sông lặng chảy từ xa
Thung lũng vắng sương bay đầy cửa sổ

Hoa cúc xanh có hay là không có
Một ngôi trường bé nhỏ cuối ngàn xa
Mơ ước của người hay mơ ước của hoa
Mà tươi mát mà dịu dàng đến thế

Cỏ mới mọc con chim rừng thơ bé
Nước trong ngần thầm thì với ngàn lau
Trái tim ta như nắng thuở ban đầu
Chưa chút gợn một lần cay đắng

Trên thềm cũ mùa thu vàng gió nắng
Đời yên bình chưa có những chia xa
Khắp mặt đầm xanh biếc một màu hoa
Hương thơm ngát cả một vùng xứ sở
Những cô gái da mịn màng như lụa
Những chàng trai đang độ tuổi hai mươi
Người yêu người, yêu hoa cỏ đất đai
Những câu chuyện xoay quanh mùa hái quả…

Hoa cúc xanh có hay là không có
Tháng năm nào ấp ủ thuở ngây thơ
Có hay không thung lũng của ngày xưa
Anh đã ở và em thường tới đó
Châu chấu xanh, chuồn chuồn kim thắm đỏ
Những ngả đường phơ phất gió heo may
Cả một vùng vương quốc tuổi thơ ngây
Bao mơ ước mượt mà như lá cỏ…

Anh đã nghĩ chắc là hoa đã có
Mọc xanh đầy thung lũng của ta xưa.

Xuân Quỳnh
1964 – 1987

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây