Giới thiệu khái quát huyện Hàm Yên

huyện Hàm Yên - Tỉnh Tuyên Quang

Giới thiệu khái quát huyện Hàm Yên

Hàm Yên là huyện miền núi phía Bắc tỉnh Tuyên Quang, phía Bắc giáp huyện Bắc Quang (tỉnh Hà Giang), phía Nam giáp huyện Yên Sơn, phía Đông giáp huyện Chiêm Hoá, phía Tây giáp huyện Yên Bình, Lục Yên (tỉnh Yên Bái). Tổng diện tích tự nhiên của huyện là 90.092,53 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp có 11.403 ha, chiếm 12,66%, đất lâm nghiệp có 68.193,67 ha, chiếm 75,69%, diện tích nuôi trồng thuỷ sản có 403,85 ha, chiếm 0,45%, các loại đất khác có 10.092,01 ha, chiếm 11,2%, độ che phủ rừng là 60,03%.

Địa hình Hàm Yên khá phức tạp, bị chia cắt bởi các dãy núi cao và hệ thống sông ngòi, thấp dần theo hướng Tây Bắc – Đông Nam. Nhìn tổng thể, huyện nằm giữa hai dãy núi lớn. Dãy Cham Chu chạy từ Tự Do (thuộc xã Yên Thuận) tới Bình Xa theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, có đỉnh cao nhất là núi Cham Chu (1.587m) và nhiều đỉnh cao từ 831 đến 1.435 m. Dãy núi Phấn cũng chạy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, từ Yên Hương (nay là xã Yên Lâm và xã Yên Phú) tới Hùng Đức, có đỉnh cao nhất là núi Phấn (651m) và nhiều đỉnh cao trên dưới 500m. Cả hai dãy núi này đều có hướng dốc xuôi xuống phía sông Lô, tạo cho Hàm Yên có một hình thế như một thung lũng lòng chảo lớn mà đáy của nó là lưu vực sông Lô với những cánh đồng lớn và các soi bãi phù sa dọc hai bên bờ sông Lô, có độ cao trung bình so với mặt nước biển là 46,7m.

Núi đồi Hàm Yên chủ yếu là núi đất (91,36% diện tích), có thảm thực vật phong phú với nhiều loại gỗ quý hiếm như đinh, lim, nghiến, lát và các loài thú quý như hươu, nai, hổ, báo, gấu, nhím, tắc kè… Núi đá chiếm khoảng 8,64% diện tích núi đồi, phân bố chủ yếu ở các xã: Yên Thuận, Bạch Xa, Minh Khương, Phù Lưu, Minh Hương, Thái Sơn, Thái Hoà, Yên Phú. Đặc biệt với vị trí thuận lợi cho khai thác, vận chuyển với diện tích lớn và chất lượng tốt, rừng Hàm Yên là vùng nguyên liệu giấy truyền thống của tỉnh Tuyên Quang.

Diện tích đất nông nghiệp của huyện 11.403 ha, chiếm 12,66% tổng diện tích, trong đó chỉ có 3.325 ha lúa nước; bình quân là 1.052m2/người. Các cánh đồng phần lớn nhỏ hẹp, phân tán dọc các triền đồi. Hàm Yên có một số cánh đồng rộng từ 30 đến 70 ha nằm ở các xã: Hùng Đức, Đức Ninh, Thái Sơn, Thái Hoà, Nhân Mục, Yên Phú, Bình Xa, Minh Hương và Phù Lưu. Huyện có 61.039 ha đất đồi, thích hợp với các loại cây công nghiệp (sả, chè), cây ăn quả (cam, quýt, dứa…), cây lương thực (ngô, sắn…).

Hệ thống sông ngòi của huyện khá dầy, tổng chiều dài là 455km. Sông Lô chảy qua địa phận huyện với chiều dài 68,8km từ Hoà Đông (xã Yên Thuận) tới chợ Tổng (xã Đức Ninh), có giá trị lớn về giao thông vận tải, là nguồn nước sinh hoạt của nhân dân ven sông. Hàm Yên còn có 6 con suối lớn là Ngòi Nắc, Ngòi Mục, Ngòi Lù, Ngòi Hẻ, Ngòi Khiêng, Ngòi Hương Lạp, đều bắt nguồn từ núi Phấn và núi Cham Chu và cùng đổ ra sông Lô.

Do độ dốc lớn, khúc khuỷu, nhiều thác ghềnh, thường có lũ lớn vào mùa mưa nên sông suối ảnh hưởng không nhỏ tới sản xuất nông nghiệp, gây trở ngại lớn trong giao thông.

Khí hậu ở Hàm Yên hình thành hai mùa rõ rệt; mùa nóng từ tháng 4 đến tháng 10; mùa lạnh từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau. Nhiệt độ trung bình hàng năm là 22,490c, độ ẩm là 87,07%, lượng mưa bình quân là 162,40 mm.

Điều kiện tự nhiên của Hàm Yên đã mang lại cho huyện những lợi thế lớn về nghề rừng, chăn nuôi và trồng trọt. Trong quá trình xây dựng quê hương, các thế mạnh trên đã từng bước được khai thác, phát huy trong cơ cấu kinh tế nông, lâm nghiệp của huyện. Với các điều kiện, tiền đề đó, từ điểm xuất phát rất thấp, nền kinh tế của huyện đã đạt tới bước phát triển mới và đi dần vào thế ổn định.

Lịch sử

Hàm Yên xưa là huyện Sóc Sùng, đời Minh là huyện Văn Yên, sau nhập vào huyện Khoáng. Đời Lê sơ gọi là huyện Sùng Yên sau đổi là Phúc Yên. Năm Minh Mạng thứ 3 (1822) kị húy chữ Phúc, đổi là Hàm Yên. Năm Duy Tân thứ 7 (1913) chia huyện Hàm Yên thành 2 huyện Hàm Yên và Yên Sơn.Tháng 12 năm 1975 trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang thành tỉnh Hà Tuyên, Hàm Yên là huyện lị của tỉnh Hà Tuyên. Năm 1991, khi tách trở lại thành Tuyên Quang và Hà Giang, Hàm Yên là huyện lị của tỉnh Tuyên Quang.

Sau năm 1954, huyện Hàm Yên có 17 xã: Bạch Xa, Bằng Cốc, Bình Xa, Đức Ninh, Hành Mai, Hùng Đức, Minh Dân, Minh Hương, Minh Khương, Nhân Mục, Phù Lưu, Thái Hòa, Thái Sơn, Tân Thành, Thành Long, Tự Do, Yên Hương.

Ngày 26-12-1970, hợp nhất xã Tự Do và xã Hành Mai thành một xã lấy tên là xã Yên Thuận.

Ngày 19-11-1985, chia xã Nhân Mục thành 2 đơn vị hành chính lấy tên là xã Nhân Mục và thị trấn Tân Yên (thị trấn huyện lỵ huyện Hàm Yên).

Ngày 15-7-1999, chia xã Yên Hương thành hai xã Yên Lâm và Yên Phú.

Diện tích, dân số, giao thông

Diện tích 907 km2

Dân số là 109.000 người (năm 2008). Huyện lị là thị trấn Tân Yên nằm trên quốc lộ 2, cách thành phố Tuyên Quang khoảng 40 km về hướng tây bắc, huyện cũng là nơi con sông Lô chảy qua. Bí thư huyện uỷ hiện hay là ông Hà Phúc Phình, chủ tịch huyện là ông Vũ Đình Hưng.Trưởng Công an huyện là Đồng chí: Bùi Quang Tuấn. Huyên Hàm Yên gồm có các dân tộc sau: Kinh, Tày, Nùng, dao, H’Mông…

Các đơn vị hành chính

Huyện gồm 1 thị trấn Tân Yên và 17 xã: Bạch Xa, Bằng Cốc, Bình Xa, Đức Ninh, Hùng Đức, Minh Dân, Minh Hương, Minh Khương, Nhân Mục, Phù Lưu, Thái Hòa, Thái Sơn, Tân Thành, Thành Long, Yên Lâm, Yên Phú, Yên Thuận.

Kinh tế

Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp như trồng cam, lúa,… nuôi cá và các loại gia súc như trâu bò, dê,… Cây công nghiệp có chè; cây lâm nghiệp có keo.

Du lịch

Thắng cảnh Động Tiên
Đền Bắc mục tại km 43 nằm bên bờ sông lô thờ tướng Trần Hưng Đạo
Đền thác cái tại km 61 Quốc lộ A2 là một nơi thu hút được đông đảo người đến lễ bái với truyền thuyết” ái cội”
Hội chọi trâu Hàm Yên
Du lịch sinh thái Cao Đường – xã Yên Thuận được ví như Đà lạt của Tuyên Quang
Hang Bạch Xà với tượng Đức Mẹ – Xã Bạch Xa
Ngoài ra còn có các lễ hội tại các xã như: Hội cầu đình của xã Bạch Xa, lễ hội đón xuân của người H’mông tại thôn Cao Đường với nhiều trò chơi dân tộc như đi cà kheo, đánh quay, tung còn,…

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây